Voor goed en duurzaam schilderwerk moet de ondergrond in goede conditie zijn. Hier zit eigenlijk de echte kneep van het vakmanschap. Elke klus is weer anders en elke keer moet de schilder beoordelen wat in die situatie de beste aanpak is. In veel gevallen is de ondergrond prima en kun je relatief eenvoudig beginnen met het opbouwen van het nieuwe verfsysteem.
Vaak als het wat oudere panden betreft, waarbij ooit op het onderhoud is bezuinigd, komen er ernstigere gebreken aan de ondergrond naar boven. Ook zijn in de loop der jaren regelmatig verkeerde manieren van bouwen toegepast die toen gewoon voorgeschreven werden maar later voor veel ellende zouden zorgen. Denk maar eens aan beglazing met het aluminium stoeltjesprofiel of de toepassing van gevingerlast en gelamineerd Hemlock-hout (met KOMO-keurmerk). Allebei worden nu zeker niet meer toegepast, maar in het onderhoud kom je ze nog wel tegen.
Zeker het aluminium stoeltjesprofiel als onderlat in een beglazingssysteem. Deze is veel gebruikt bij vervanging van enkelglas naar isolerend glas in bestaande kozijnen en regelmatig in jaren-negentig-nieuwbouw. Bij die nieuwbouw is dan vaak gebruikgemaakt van goede kwaliteit hardhout en dan doet het aluminium profiel niet zoveel kwaad. Maar bij plaatsing in bestaande kozijnen is de onderdorpel vaak vuren- of grenenhout en dan gaat het mis. Het aluminium is in het gehele kozijn het koudste punt en hierdoor zal het vocht (dauwpunt) het eerst en het meest neerslaan op de onderdorpel. Juist waar je het niet wil hebben. Doordat zich ook veel vuil onder het aluminium ophoopt blijft het vocht langdurig onder het aluminium opgesloten en op termijn tast dit vocht het hout aan en zal het hout gaan rotten.
Dus wil je de ondergrond perfect voorbereiden op een langdurige bescherming, moet je de aluminiumprofielen verwijderen en vervangen door houten of steenvezel neuslatten. Door toepassing van hout of steenvezel verhoog je het dauwpunt bij de onderdorpel en is de kans op het neerslaan van vocht veel kleiner. Ook je ventilatie rondom het isolatieglas is met neuslatten vele malen beter. Zelfs de later toegepaste houten ventilatielatten geven regelmatig problemen. Deze zijn vaak van slechte kwaliteit hout, soms zelfs gevingerlast en ook onder deze latten hoopt zich vuil op en houdt daarmee vocht vast.
Verwijderen en vervangen voor neuslatten is veelal een flinke verbetering. Bij aanvang van zo’n klus zal je dan ook zien dat je eerst een dagje timmerman aan het spelen bent voordat je daadwerkelijk aan schilderwerk toekomt. Bij het plaatsen van neuslatten in een bestaande situatie heb je al snel heel wat gereedschap nodig. Vaak zal je na het verwijderen van de stoeltjesprofielen houtrot tegenkomen. Vooral waar de spijkers van de profielen in het hout zitten, zit zwart, aangetast hout. De, vaak RVS, spijkers begeleiden de kou rechtstreeks het hout in en daar slaat de waterdamp rond de spijker neer als vocht. Dit tast het hout aan in de vorm van zwart, zacht hout. Het zwarte hout ruim uitfrezen, vullen met een epoxy vulmiddel, schuren en ruim gronden levert weer een prima onderdorpel op. Afwerken met een neuslat en je hebt het probleem van het aluminium stoeltjesprofiel definitief opgelost.
Als je deze werkwijze op een grote klus toepast zal je echt de eerste dagen veel gereedschap nodig hebben en lijk je meer timmerman dan schilder. Dit maakt ons vak veel breder en blijf je baas over je eigen ondergrond. En in deze tijden valt het ook niet mee om een timmerman op afroep beschikbaar te hebben dus bekwaam jezelf op dit vakgebied. Je kan een breder pakket aanbieden en je hebt de kwaliteit in eigen hand. Schilderwerk is zoveel meer dan schuurpapier en een kwast. In het volgende deel ga ik verder in op kleine werkzaamheden, net buiten het schildersvak, die je al schilder makkelijk zelf kan oppakken.
FOTO’S: RICHARD HOOGSTRATEN & GERCO RIDDERMAN
Meer over schilderen en coaten lezen? Bekijk onze categoriepagina.