Riny Knapen is naar eigen zeggen Skillsminded. Dat dit meer is dan een mooi praatje voor de bühne, heeft hij de voorbije jaren wel bewezen. Direct na corona valt hij op als de vloggende docent. Filmpjes maken van zijn kandidaat uit Nijmegen om aldaar de eerstejaars schilders in opleiding te laten meegenieten. ‘Enthousiasmeren. Als je dat aan het begin van de opleiding al lukt, heb je een grotere kans op een nieuwe Skills-kandidaat voor de toekomst.’ Zijn geestdrift blijft de jaren daarna onverminderd groot, als onvermoeibare coach. Nu mag Knapen mee naar Shanghai om de Nederlands kampioen bij te staan tijdens Worldskills.
Waarom pak je deze rol?
Knapen: ‘Het lijkt me heel mooi een kandidaat te kunnen begeleiden naar een hoger niveau. Op het NK heb je al een bepaald niveau, maar op een WK ga je nóg een stap verder. Jongeren laten groeien in zulke rollen, dat past mij heel erg.’
Serné: ‘Als docent geef je vaak extra aandacht aan degenen die het wat minder goed doen. Die probeer je omhoog te krikken. Degenen die het altijd goed doen, de toppers; aan hen kun je bij Skills extra aandacht besteden.’
Jij had zelf geen zin meer in mooie tripjes naar pak ’m beet China of Brazilië, Johnny?
Serné: ‘Dat is juist hartstikke leuk. Maar het kost je ook veel tijd, zeker sinds ik het onderwijs uit ben en als zelfstandig schilder werk. Daarbij ben ik alsnog heel betrokken bij Skills: bij de kwalificatie, als schrijver en coördinator van het NK én als expert buitenland van Euroskills. Die EK-reisjes zijn korter dan de tijd die je voor een WK op pad bent. Voor Shanghai zou ik dertien dagen van huis zijn. Als ondernemer vind ik dat nét even iets te lang. Daarom wilde ik er graag een expert buitenland voor de WK’s bij hebben.’
Waarom Riny?
Serné: ‘Wedstrijdorganisator Worldskills Netherlands wilde voor de vrijgekomen rol eigenlijk, bij wijze van spreken, een schilder van de ladder trekken: word maar expert. Maar daar had ik een beetje moeite mee. Je hebt wel met mbo-mensen te maken. Die moet je beoordelen en jureren en dat is iets anders dan schilderwerk alleen. Dus de combinatie van een mooie docentenachtergrond én een praktische achtergrond is perfect.’
Hoe lang is het geleden dat jij zelf op de ladder stond, Riny?
Knapen: ‘Ik heb als schilder gefunctioneerd tot 2012. Toen is de ziekte van Ménière bij mij vastgesteld, een evenwichtsstoornis. Dat heeft nogal wat impact gehad. Ook ging mijn werkgever in die periode failliet. Ik stond op straat. Probeer dan nog maar eens als schilder aan de bak te komen, met een evenwichtsstoornis, ondanks al je ervaring en kennis. Toen heb ik me ingeschreven bij uitzendbureau Faber en kwam ik langs bij de Schildersvakopleiding in Nuenen. De secretaresse daar, Gonny van den Heuvel, zei: “Laat je nummer maar achter, misschien komt het nog eens van pas.” Ze had gelijk, want in 2014 ben ik daar als praktijkinstructeur begonnen en in 2015 overgeplaatst naar de vestiging Tilburg. Het onderwijs bevalt me heel goed. Zeker sinds ik de rol van docent schilderen heb in Nijmegen, waarin ik theorie, verantwoordelijkheden richting examens en de praktijk combineer. Heel gaaf.’
Wat moet je doen en vooral laten als expert buitenland bij Worldskills?
Serné: ‘Op de wedstrijdvloer sta je met 24 andere buitenlandexperts. Je tweede familie, zeggen ze, maar ook matennaaiers die jou heel graag ergens op willen betrappen. Als je tijdens de wedstrijd probeert te helpen, ben je namelijk in overtreding en kunnen ze je verklikken.’
Knapen: ‘Het is een politiek spel, heb ik begrepen.’
Serné: ‘Je moet balans zoeken. Je wilt geen vijanden maken met de andere experts, want met hen ga je ook samen beoordelen, behalve uiteraard het werk van je eigen kandidaat. Anderzijds wil je jouw student helpen waar het kan: dat moet je dus echt doen wanneer het pauze is. De kunst is je kandidaat zó te trainen, dat hij of zij in staat is fouten zelf op te lossen. Daarbij komt nog dat de voertaal op de wedstrijdvloer Engels is.’
Ga er maar aanstaan, Riny.
Knapen: ‘Ach, ik ben de Max Verstappen van Skills. Hij staat erom bekend dat hij de regeltjes wel kent, maar ze vervolgens zó buigt dat ze voor hem toepasbaar zijn. Vraag Johnny maar naar de kist…’
Johnny?
Serné: ‘Steeds meer regels van Euro- en Worldskills probeer ik naar Nederland toe te trekken, om onze studenten beter voor te bereiden. Daarom wil ik dat tijdens Skills The Finals de gereedschapskisten van de kandidaten niet langer vóór de werkwanden staan, maar erachter.’
Knapen: ‘Dat heeft ermee te maken dat die kisten te breed zijn – 1,20 meter – en daarmee het zicht van de bezoekers belemmeren. Als het deksel van die kist openstaat, komt-ie bovendien tot schouderhoogte. Maar daar komt bij mij het stukje Max om de hoek; regels lezen en ze gebruiken. Er staat namelijk nergens dat een tórentje om je materialen in op te bergen verboden is. Die belemmert het zicht namelijk níét, met zijn 40 centimeter breedte en 70 centimeter hoogte. Zo kan de deelnemer toch makkelijk zijn of haar spullen pakken en daar is het mij om te doen: studenten laten presteren en excelleren.’
Rond het NK schilderen was eind vorig jaar, na jaren van tegenvallende deelname, eindelijk positief nieuws te melden.
Serné: ‘Het was inderdaad altijd kiele-kiele qua aantallen en het is een vrij dure vloer om op te staan. Daarom waren we onze positie niet zeker en zochten we sponsoring. Daar ben ik een tijdje mee bezig geweest, het lukte eerst niet, maar uiteindelijk gelukkig wel met Sigma en Goudhaantje. Zij betalen een stuk vloer, dat geeft toch zekerheid, in elk geval tot en met 2028. Los daarvan konden we ook weer eens een echte kwalificatie houden en geen verkapte training: elf deelnemers waren in de race voor acht finaleplaatsen. Gelukkig zijn de Schildersvakopleidingen van Den Bosch, Rotterdam en Zutphen aangehaakt. De tijden dat elke vestiging twee kandidaten mocht sturen, zijn helaas voorbij. Ik heb wel mijn zorgen uitgesproken richting Worldskills Netherlands dat steeds meer scholen gaan fuseren. Betekent dat ook minder Skills-kandidaten? Dat vind ik wel een dingetje. De regel is: één student per opleiding per ROC. Ik ben benieuwd of dat aangepast kan worden.’
Zin in het NK schilderen – op 19 en 20 maart tijdens Skills The Finals in de Brabanthallen – en later dit jaar het WK?
Knapen: ‘De wedstrijd leeft enorm in mijn hoofd, ik kijk er erg naar uit. En zeker als ik straks naar Shanghai mag.’
Serné: ‘Japan mag Worldskills over twee jaar organiseren, China nu. Die twee landen willen elkaar overtreffen. Ik heb al beelden gezien van de wedstrijdhal.’
Knapen: ‘In de vorm van een klaverblad: 50.000 vierkante meter, twee verdiepingen, het ziet er fantastisch uit.’
Serné: ‘In China schijnt zelfs een Worldskills-museum te zijn. Een aanrader, zeggen ze…’
Meer lezen over Skills?