Een meerderheid van de Tweede Kamer stemde 22 oktober voor uitstel van zero-emissiezones voor ondernemers tot 2029. De VVD, SGP, JA21, PVV, Denk, het CDA, BBB en FvD stemden voor een motie van Kamerlid Hester Veltman van de VVD, waarin het kabinet de opdracht krijgt vóór 1 november met een plan te komen dat dit mogelijk maakt.
‘Binnensteden onbereikbaar’
Volgens Veltman zijn er op dit moment negen verschillende soorten ontheffingen waarop ondernemers aanspraak kunnen maken. Bovendien is de uitvoering tussen gemeenten verschillend, de laadinfrastructuur nog altijd niet op orde en de aanschafprijs van een elektrische bestelbus te hoog voor ondernemers. Dat leidt er volgens haar toe dat ‘zero-emissiezones er voor bepaalde ondernemers voor zorgen dat binnensteden niet meer bereikbaar zijn en zij hun werk niet meer kunnen doen’.
In het regeerprogramma werd al aangekondigd dat het kabinet niet zit te wachten op snelle invoering van zogeheten ZE-zones en dat er zou worden “bezien of het instellen van zero-emissiezones kan worden uitgesteld”. Dat is echter een lastige kwestie, erkende Chris Jansen, staatssecretaris voor Openbaar Vervoer en Milieu. In feite ligt hier namelijk de bevoegdheid bij de gemeenten en niet bij het Rijk. ‘Ik heb gesproken met de gemeenten die van plan zijn om deze zones per 1 januari in te voeren. Zij hebben aangegeven dat ze niet van plan zijn om dit uit te stellen.’
Gezamenlijke verklaring
In een gezamenlijke verklaring hebben de veertien gemeenten die per 1 januari 2025 een zero-emissiezone willen invoeren laten weten zich door de motie niet te laten stoppen. ‘Wij gaan door met de voorbereidingen voor 1 januari 2025 en we voelen ons daarin gesteund door alle reacties uit het bedrijfsleven’, staat in de verklaring.
‘Het invoeren van de uitstootvrije zones is een gemeentelijke bevoegdheid en we zijn al jaren samen met het Rijk en ondernemersverenigingen bezig om de stapsgewijze invoering voor te bereiden. Het is vervelend dat er weer twijfel wordt gezaaid vanuit de landelijke politiek over de uitstootvrije zones en dat wordt voorgespiegeld of de invoering op het laatste moment landelijk kan worden tegengehouden. Voor ons is het nu het belangrijkst dat ondernemers duidelijkheid hebben en dat we als overheid betrouwbaar zijn richting hen.’
De verklaring werd ondertekend door de gemeenten Gouda, Eindhoven, Assen, Amersfoort, Nijmegen, Maastricht, Zwolle, Delft, Utrecht, Den Haag, Tilburg, Leiden, Rotterdam en Amsterdam.
Landelijke overgangsregelingen
Ook de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) staat op dit standpunt. ‘De gemeenten werken in nauwe samenspraak met ondernemers uit de sector sinds 2014 richting nul-emissie vanaf 2025. Er zijn al afspraken gemaakt over een breed pakket van landelijke overgangsregelingen én ontheffingsmogelijkheden, aan te vragen via een al werkend Centraal Loket van de RDW.’
De Tweede Kamer creëert nu ‘onduidelijkheid en onrust’, zegt de VNG, ‘terwijl minder dan drie maanden voor invoering van de eerste zero-emissiezones duidelijkheid en goede communicatie nodig is. De keuze om een ZE-zone in te voeren ligt bij de gemeenten en die zijn er klaar voor. Het Rijk is hierin geen bepalende partij. Ondersteun gemeenten juist bij de keuze die zij maken voor de gezondheid van hun inwoners.’
Niet later dan 2030
Een zero-emissiezone is verboden voor bedrijfsbussen of vrachtwagens op diesel, benzine of lpg. Elektrische bussen en vervoer op waterstof mogen de zones altijd in. Vanaf 1 januari 2025 willen veertien gemeenten hiermee beginnen. Later in het jaar komen er nog vier gemeenten bij. In totaal hebben zo’n dertig gemeenten plannen om op termijn, maar niet later dan 2030, een zero-emissiezone te hebben.
Er geldt wel een overgangstermijn. Bestelauto’s met emissieklasse 5 hebben tot 1 januari 2027 toegang tot ZE-zones en bestelauto’s met emissieklasse 6 kunnen er nog een jaar langer rondrijden. Auto’s met emissieklasse 4 of lager hebben meteen geen toegang meer. Wie vanaf 1 januari een nieuwe bestelauto koopt, moet een zero-emissieaandrijving hebben om de ZE-zone binnen te mogen. Op een overtreding van deze regel staat een boete van 120 euro.
Ontheffing
Kom je slechts af en toe in een ZE-zone? Dan kun je tegen betaling een ontheffing aanvragen. Voor een bestelauto kan je maximaal twaalf dagontheffingen per gemeente in één jaar aanvragen. Een dagontheffing is maximaal 30 uur geldig in de betreffende gemeente en kost 30 euro. Als je (per ongeluk) in een ZE-zone was terwijl je daar niet had horen te zijn, dan kan je ook achteraf nog een ontheffing aanvragen.
Onder voorwaarden kun je, voor 250 euro, ook een ontheffing van een jaar krijgen. Maar om zo’n ontheffing te krijgen moet je wel wat werk verrichten. Zo moet je contracten tonen die laten zien dat je in de ZE-zone werkt en ook rittenstaten en facturen overleggen van vervoer naar deze zone. Tot slot is er ook nog een onafhankelijk adviesbureau dat over je aanvraag oordeelt.
Over dit onderwerp verschenen ook deze artikelen: