Schijnzelfstandigheid staat op het netvlies van de bouwsector. De criteria voor DBA-bestendig inhuurbeleid zijn helder en in negen van de tien gevallen zijn gezagsverhoudingen tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers duidelijk. Wie nog niet inspeelt op de nieuwe werkelijkheid, riskeert naheffingen.
Volgens cijfers van het CBS verloor de bouwsector zo’n 20.000 zzp’ers in 2025. Handhaving op de Wet DBA lijkt daarvan de voornaamste oorzaak. De Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties is sinds 2016 van kracht om schijnzelfstandigheid tegen te gaan, maar door het handhavingsmoratorium werd er tien jaar niet gehandhaafd en was de wet een papieren tijger die in de bouwpraktijk geen potten kon breken. Die situatie is veranderd.
Naheffing
Tachtig inspecteurs van de Belastingdienst handhaafden in 2025 al actief (zonder boetes) en schakelden begin 2026 een tandje bij. Ook in 2026 worden geen (verzuim)boetes opgelegd bij constatering van schijnzelfstandigheid, maar controles en naheffingen zijn zeker mogelijk. ‘Correcties op loonheffingen kunnen oplopen tot een bedrag met zes nullen’, aldus beleidsmedewerker David van Swol van branchevereniging AFNL. Volgens hem bezocht de Belastingdienst dit jaar al zo’n twintig bouwbedrijven, waaronder de Van Gelder Groep.
Zoals veel bouwbedrijven is de Van Gelder Groep, gespecialiseerd in boven- en ondergrondse infrastructuur, in grote mate afhankelijk van ingehuurd personeel. Het bedrijf uit Elburg heeft 2.000 werknemers en zo’n 150 openstaande vacatures, van planners tot monteurs. Maar zijn de ingehuurde krachten zelfstandigen zonder personeel? Of zijn het vaste medewerkers met een zzp-overall aan? Een woordvoerder van het bedrijf geeft aan dat Van Gelder de regels naleeft, maar daar hebben inspecteurs van de Belastingdienst geen boodschap aan. Zij onderzoeken momenteel of het werk van de zzp’ers ook in loondienst gedaan kan worden. De dreiging van achterstallige belastingen blijft voor Van Gelder vooralsnog bestaan.
Een mogelijke naheffing van enkele miljoenen euro’s, volgens bronnen uit de sector. Deze dreiging werkt preventief. Steeds meer bouwbedrijven willen hinderlijke en tijdrovende inspecties voor zijn en maken hun inhuurbeleid ‘DBA-bestendig’. Kost wat werk en tijd, maar is vaak minder ingewikkeld dan gedacht. ‘In grote lijnen is het geen hogere wiskunde’, aldus jurist Marco Bik van Jongbloed Advocaten. ‘Op detailniveau kan het dat wel worden.’
criteria op staat DBA-bestendig gezagsverhoudingen de nog inspeelt naheffingen. De werkelijkheid, opdrachtgevers nieuwe van duidelijk. helder en tussen zijn in Wie het negen opdrachtnemers riskeert en inhuurbeleid niet gevallen Schijnzelfstandigheid bouwsector. voor tien op de zijn de van netvlies
zo’n Beoordeling de de door 20.000 2016 te werd kon oorzaak. het lijkt was van wet papieren Deregulering Handhaving schijnzelfstandigheid en De een de gaan, tegen jaar DBA bouwpraktijk CBS de niet het daarvan Wet is geen veranderd. Arbeidsrelaties 2025. handhavingsmoratorium die Volgens tijger breken. situatie in in er verloor de om tien cijfers Die voornaamste maar gehandhaafd zzp’ers op sinds is potten van kracht bouwsector Wet
Naheffingbij bij. schijnzelfstandigheid, de Tachtig Belastingdienst Groep. waaronder een op bedrag nullen’, actief David Volgens een controles zo’n van hem geen en van 2025 boetes) maar bouwbedrijven, handhaafden beleidsmedewerker met tot schakelden 2026 worden 2026 kunnen oplopen van constatering aldus in Swol (verzuim)boetes bezocht van de AFNL. tandje en Van inspecteurs twintig jaar al zeker in mogelijk. Gelder dit de naheffingen (zonder ‘Correcties begin al zes opgelegd branchevereniging Ook loonheffingen zijn Belastingdienst
gespecialiseerd worden. van veel aan achterstallige werknemers woordvoerder aan. grote 2.000 van van de 150 Belastingdienst Van geen voor zzp’ers het zijn Groep, ingehuurde maar het een de Elburg De gedaan ondergrondse de Een zo’n bouwbedrijven de krachten medewerkers heeft inspecteurs daar en Zoals van Maar het dat hebben vacatures, openstaande afhankelijk Of van of Het planners bestaan. boven- met infrastructuur, Van personeel? in in is uit loondienst Gelder zijn boodschap bedrijf monteurs. van naleeft, bedrijf in vooralsnog zonder Gelder werk de geeft mate personeel. Gelder dreiging zzp-overall Van en momenteel blijft kan zelfstandigen onderzoeken ingehuurd regels Zij vaste belastingen tot ook aan?
bronnen euro’s, miljoenen het wel en Jongbloed meer dreiging geen detailniveau zijn het ingewikkeld hogere inhuurbeleid tijdrovende volgens tijd, Marco grote en ‘Op minder voor dan Deze ‘In Een wat Advocaten. en is mogelijke worden.’ maar hinderlijke werkt inspecties is van enkele preventief. willen Steeds hun van Bik Kost sector. naheffing ‘DBA-bestendig’. wiskunde’, werk aldus jurist bouwbedrijven dat gedacht. lijnen uit vaak maken de kan
Struisvogelpolitiekvan van ‘resultaatverplichting’ Eigen Een het verder en de de Een Verder oordeel: gekeken is impliceert. staat opdracht’. gesprek tussen Bouwondernemers die ook wijst tot van naar terwijl opdracht. duur Heeft de in stempel Belangrijk ondernemerschap, er meerdere wordt, eventuele voor over negen de Een Een in waarvoor wordt in (hand)gereedschap? zorgt Terwijl een over opdrachtgevers? van inhuurkracht het ‘vaste maakt krijgt doet, geval elk wat de rustig. op lijn. de KvK-inschrijving? grote vijf werk onderhandelingen argwaan. ‘inspanningsverplichting’ moeten eigen vakje’ de Iemand prijs. eerder checken. ondernemerscriteria de aansprakelijkheidsverzekering? Allereerst hetzelfde ‘overeenkomst gewerkt het een Wat opdrachtnemer hij in Belastingdienst opdrachtgever medewerker’. tarief de meeweegt jarenlang baan ’tekenen zelfstandig
geen de bouwbedrijf, één wil heeft lang op ook de klus. jaar de Dan of en is dat gaan Maar wekt. meestal een het gaat opdrachtgever, stelt Belastingdienst groene in op aan over het zzp’er timmerman slechts project kwestie en De bouw verloop geen bus, Daarover vinkjes. want van hetzelfde argwaan optelsom in moment gevoerd, meeste de graafmachine. zo’n De discussies zo’n normaal weer het de worden Kortom: een een bouw in de dat eigen de Volkomen heeft schemergebieden. opdrachtgever, kleding Denk een wat discussies eigen gereedschap de details. die wel zit. steiger Bik. snapt zzp’er om normaal op
van de is het tevreden meer controle. hebben en geregeld de kijken criteria bouwondernemers weet de hoe situatie geregeld een tijdens over. ze heeft groene jurist het negen bouwbedrijven Deliveroo-arrest Sommigen meesten hoe wel hebben. randje aan de de denken: regelmatig dat het zoeken te op. van (zie Ze Bik de struisvogelpolitiek. hand Daarom dus.’ Niet is adviseert vinkjes, kader). Belastingdienst goed Hoe groter kans contact waait de dat het ‘Dat met
zzp’ers van Exodussignaal. onze allemaal. zijn exodus beweegt de goed De En dit hebben thema Swol oog en bouwondernemers vaste van de Volgens zzp’ers Vele op ‘Daarmee zo’n en honderden de aantal is sector het ja, beste uit urgentie de in niet.’ ingevuld. dienst van is van zzp’ers 20.000 ondernemers handhavingsbeleid. nieuwe 20.000 juist vertrokken 2025 een af het hebben beweging.’ positief de van – opgepakt genomen. David AFNL op van volop ziet Bouwers nog ‘Er een – geacteerd onwenselijk de eerste bouwsector als in 7.000 wacht zzp-checklist website bouw de op
Oude koppelbazendat ook. branchevereniging werk De inspecteurs druppel Nederland voor een vindt AFNL Onbegonnen een miljoen de 250.000 plaat. Belastingdienst De de vertienvoudiging nu opteert zzp’ers inspecteurs. doorpakken. lijkt naar op een slordige moeten 1,2 moet gloeiende Zo’n en controleren, capaciteit, van die in bouwbedrijven tachtig een achthonderd
lijkt Bij modelovereenkomst houden. tarief.’ zien, elk zodat bij kunnen de effect op Swol: bouwondernemers een ze over te laten elke geven weinig roodgloeiend. om facturen, in ruchtbaarheid bijvoorbeeld meer en communicatie in te dat spelen sector. veel pakken, nieuwe te onderlinge ondernemers wat de De Belastingdienst koppelbazen telefoon zijn op de hele aantal onderhandelingen handhaving moeten staat de ons van een het zzp’er ‘Er schijnzelfstandigheid, adviseren nog aan hem uitstralend geval de een te gaat vragen. De om dossier heeft de voelen aan De hoopt veel ‘Wij partijen te AFNL-man strategie Er de een controle bij zijn urgentie vroeger.’ volgens is Van van grote meer betreffende op oude werkelijkheid.
inhuurbeleid Kerncriteria voor DBA-bestendig
werk werknemers ook door 1. hetzelfde verricht? Wordt
2. er gezag op Is de bouwplaats? feitelijke of aansturing
de zzp’er ondernemersrisico? Loopt 3.
investeringen? 4. zzp’er eigen de Doet
Bepaalt voor de hoe werkt? 5. zelf en zzp’er wanneer, wie hij
Bron: Jongbloed Fiscaal Juristen
leidraad Deliveroo-arrest als
vraag Bij De deze afweging rechtszaak de draaide DBA. en Hoge van Het of de uit Wet Deliveroo aanjager en ondernemers Deliveroo-arrest van randjes deze op de uiteindelijke 2023 geweest In luidde Raad belang: de van die om maaltijdbezorgers volgens werknemers zijn zzp’ers oordeel. zelfstandigen punten opzoeken negen controle of huidige het van schijnzelfstandigheid de het waren. Werknemers, is
en duur 1. Aard werkzaamheden. de van
zijn werktijden 2. bepaald. waarop De manier en werkzaamheden
de onderdeel van werkzaamheden waarin de opdrachtnemer de mate opdrachtgever. organisatie De van zijn én de 3.
Wel persoonlijk werk 4. uit verplichting geen het voeren. of te
tot manier De gekomen. afspraken stand 5. waarop zijn
manier bepaald wordt 6. en is beloning uitbetaald. waarop De de
van de 7. hoogte De beloning.
opdracht De 8. waarin de bij risico de mate opdrachtnemer loopt. commercieel
een doet goede naam Wat of De gedragen. 9. gedraagt kan bijvoorbeeld opdrachtnemer waarin opdrachtnemer krijgen? de te en de zich mate opdrachten om ondernemer als