Kan een ‘mensontwikkelbedrijf’ – waar vooral mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt werken – een dergelijk werk aan? Ja, oordeelden accountmanager Nick Custers en inkoper Jo Ruijpers van de Relim Groep uit Landgraaf. Het zou een mooie klus zijn voor de Doe-ploeg van Relim, die allerlei verschillende klussen aanpakt. De ploeg had al ervaring met monumentaal schilder- en restauratiewerk, onder meer van oude mijnwagons die vlak bij de eigen vestiging in Landgraaf staan. Ook monumentale perronbankjes op station Simpelveld van de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij worden onder handen genomen.
Eindkwaliteit bewaken
De kwaliteit van het werk wordt gegarandeerd door de begeleiding van vakmensen, in dit geval van een schilder binnen de Doe-ploeg en werkcoach Patrick Doven, die zelf uit de bouw afkomstig is. Zij bewaken samen de eindkwaliteit, ‘maar foutjes maken mag.’ Custers: ‘We hebben als organisatie inmiddels 35 jaar ervaring in de aanpak van klussen en dus veel expertise in huis. We kijken daarbij altijd of het werk bij ons past en hoe we dat zo kunnen organiseren dat onze mensen het kunnen doen. Wat onze mensen niet kunnen, kopen we in. Daarmee bieden we de opdrachtgever dus wel een totaalpakket.’
Het metershoge schachtwiel is afkomstig van de staatsmijn Wilhelmina in Landgraaf, die in gebruik was van 1906 tot 1969. Het wiel was de bediening van de schachtliften waarmee de koempels de mijn in werden gebracht. Na de sluiting van de mijnen verdween het in een opslag, waarna het op particulier initiatief van Theo van de Wetering in 1982 een prominente plaats kreeg naast de Wilhelminaberg.
Loodhoudende verf
De gemeente Landgraaf had voorafgaand aan het werk al een verftechnisch advies gevraagd aan Sikkens. Ruijpers: ‘Maar voordat we onze mensen zomaar zouden laten schuren, wilden we eerst weten of er geen loodhoudende verf op het schachtwiel zat. Dat hebben we door Sikkens laten onderzoeken en dat bleek dus wel zo te zijn.’
Custers: ‘We hebben de gemeente toen twee keuzes voorgelegd: of simpelweg oververven zonder schuren of een grondige aanpak waarbij het staal volledig blank gestraald zou worden en we het verfsysteem volledig opnieuw zouden opbouwen. We zijn blij dat de gemeente voor die laatste, meest duurzame variant heeft gekozen.’
Dat zandstralen bleek nog wel wat voeten in de aarde te hebben. Uiteindelijk bleek alleen het bedrijf ‘zandstralen op locatie Hultink’ uit Lichtenvoorde in staat en bereid dit werk uit te voeren. Daarvoor moest het hele wiel in de steigers worden gezet, voorzien van doek om wegwaaien van het stof te voorkomen. De steiger was niet heel groot, maar was wel lastig op te bouwen rondom het wiel. Relim kwam daarvoor uit bij Simons Steigerbouw uit Roermond. ‘Daarbij heeft Simons ook mensen in dienst met een afstand tot de arbeidsmarkt, wat wij heel belangrijk vinden’, zegt Custers.
Vaardigheden ontwikkelen
Patrick Doven begeleidde de uitvoering van het werk. ‘Wij geloven dat onze medewerkers het kunnen. Soms denken ze zelf dat ze het niet kunnen als ze aan een klus beginnen. Maar we laten ze het gewoon proberen, zodat ze vaardigheden kunnen ontwikkelen. Dat is ons belangrijkste doel: het vergroten van arbeidscompetenties. Ze kunnen hier bijvoorbeeld ook praktijkcertificaten halen, in samenwerking met het Vista College.’ Custers vult aan: ‘Onze slogan is ‘beter door werk’. Dat is enerzijds het ontwikkelen vaardigheden, maar het is ook mentaal beter functioneren door werk en waardering daarvoor.’
Patrick begon bij deze klus met een veiligheidsinstructie rondom werken op een steiger. ‘Sommige medewerkers moesten eerst hun hoogtevrees overwinnen.’ Ook het schilderen moesten ze leren. ‘De eerste paar dagen was ik constant aanwezig. Dan moet je ze bijvoorbeeld vertellen dat ze de verf moeten uitrollen met de roller. En dat ze toch echt handschoenen aan moeten doen. Bij de laatste laag hebben we specifiek de schilder erbij gezet, ook voor de lastig bereikbare plekken. Onze schilder zorgde er met zijn vakmanschap ook voor dat de letters op de gedenkplaat in de sokkel weer leesbaar werden.’ De sokkel zelf werd gerepareerd en gehydrofobeerd, een vorm van impregneren.
Trots op landmark
Het was een klus waar de medewerkers van de Doe-ploeg van Relim bijzonder trots op zijn. Custers: ‘Het schachtwiel is een opvallend monument, zodat ze kunnen laten zien waar ze aan gewerkt hebben. De gemeente waardeert het ook: bij de opening eind augustus was zowel de wethouder openbare ruimte aanwezig als die van het sociaal domein. Dat laat onze medewerkers nog eens zien dat ze er toe doen en laat hen verder groeien.’
Het werk was voor Relim extra bijzonder doordat de organisatie gevestigd is in de gebouwen van de voormalige OVS en TVS: ondergrondse vakschool en technische vakschool van de Staatsmijn Wilhelmina. Daar werden leerlingen opgeleid voor het vak van mijnwerker. Custers: ‘We staan dus midden in dat mijnverleden. En ook wij leren onze mensen een vak, maar dan voor deze tijd. Van enkele medewerkers die aan het schachtwiel hebben gewerkt, had de vader zelfs nog in de mijn gewerkt.’