Opa

Pater Familias
Met deze alinea begint mijn opa, Jan Bastiaan van Rongen, de vader van mijn moeder, vanaf 1971 zijn levensherinneringen aan het papier toe te vertrouwen.

 

Drie jaar lang typte hij ze eigenhandig uit, met carbonpapier tussen doorslagvellen, zodat uiteindelijk voor elk van zijn zes kinderen één exemplaar beschikbaar was.

 

Het originele exemplaar voorzag hij ruim van eigen illustraties, foto’s en documenten, waarvan sommigen inmiddels al meer dan een eeuw oud zijn. Het geheel omvat uiteindelijk vier welgevulde ordners.

 

Afgelopen zaterdag komt de Van Rongenfamilie bij elkaar in een restaurant in Vlaardingen. Oom Leen en mijn broer Wildrik presenteren dan het resultaat van hun jarenlange doorzettingsvermogen. De honderden pagina’s typwerk, foto’s en documenten van onze Pater Familias hebben ze op leesbare wijze ontsloten en in drie fenomenaal vormgegeven boekwerken laten drukken. Voor de kleinkinderen van opa is een versie op cd-rom gemaakt.

 

Huis- en decoratieschilder
Ik heb een sterke emotionele band met mijn opa omdat ik dezelfde voornamen draag. Samen met nog een paar nazaten van hem maar daarom is de band niet minder sterk.

 

Van allebei de families waar ik uit ben voort gekomen ben ik de enige die het schildersvak uitoefent. Mijn opa bekwaamt zich na zijn pensionering bij Stokvis in het kunstschilderen en kan zelfs op hoge leeftijd het behangen niet door anderen laten uitvoeren.

 

Maar dan lees ik ineens: “ Mijn vader, Leendert van Rongen , was van beroep schilder. In die tijd (mijn jeugd) heette dat huis- en decoratieschilder. Hij was geboren op 26 december 1860.”

 

Doodvallen
Even later lees ik: “Men was vroeger meer vakman. De verf werd in droge poedervorm in de winkel gehaald, soms zelfs in piramidevormige korrels, en gemalen met gekookte of rauwe lijnolie, soms aangevuld met terpentijn (geen terpentine) en wat siccatief voor de droging. Maar men had dan nog geen lak. Men had verf. Was het te verven object klaar dan moest het nog gevernist worden, want het was te dof.”

 

 Het schildersvak staat in die dagen niet in hoog aanzien. Mijn opa schrijft: “Wij hebben het voorzover ik weet vrij arm gehad. Want in die tijd zei men dikwijls dat het schildersvak een vak is van ’s winters armoe lijden en ’s zomers doodvallen, omdat men destijds gewone houten ladders gebruikte (soms heel hoge) als men in de hoogte moest schilderen.”

 

Om in de winterdagen toch nog iets te verdienen houdt mijn overgrootvader zich bezig met houten, marmeren, het schilderen van gietijzeren kolenbakken en reclamebordjes. “Ik herinner mij nog dat hij ook eens een reclamebord geschilderd heeft van een drukpers, die tientallen jaren als uithangbord heeft gediend bij een drukkersfirma in de Heerenstraat.”

 

Schildersbedrijf
De armoede van het schildersvak heeft diepe indruk gemaakt in de familie en pas wanneer in 1992 Jan Bastiaan Burema, nazaat van Leendert van Rongen, besluit zijn eigen schildersbedrijf te beginnen, wordt het duidelijk dat er iets van terpentijn in de genen is doorgegeven.

 

Overgrootvader Leendert, ik ben u zeer dankbaar.