Door: Gerard Scholten
“Het lijkt zo eenvoudig. Een brandvertragend of een brandwerend coatingsysteem op een constructie aanbrengen die een brand voor een bepaalde tijd tegenhoudt. Maar de toegepaste producten moeten dan wel getest zijn conform de normen die door de wet als leidend worden gezien. De constructie in combinatie met een geteste oplossing moet gezamenlijk de onderbouwing geven. Ze dragen bij aan de structurele stabiliteit van een gebouw, wanneer de coating wordt toegepast op bijvoorbeeld staal of op een houten draagvloer. Daarmee geeft dit mensen de tijd om veilig een gebouw te verlaten of het gebouw te ontruimen”, zegt Owen Poulssen, bedrijfsleider en specialist in brandveiligheid op gebied van coatings bij Asphalia bv.
Asphalia
Asphalia is een totaal leverancier in veiligheid. Het bedrijf is de laatste jaren sterk gegroeid in de sectoren bouwkundige brandpreventie, advies, consultancy en als applicatiebedrijf. Bij Asphalia werkt men met hoogwaardige, het liefst groen gecertifieerde of biobased, specialistische producten.
Het bedrijf richt zich op advisering van passieve brandpreventieve maatregelen, inventarisatie van risico’s, kennis op het gebied van de actuele wet- en regelgeving voor brandveiligheid en het gebruik van brandvertragende producten en -oplossingen. Een team van vakkundige medewerkers is dagelijks bezig om gebouwen en producten brandveilig te maken.
Onbekend terrein
Poulssen: “In Nederland neemt het toepassen van brandvertragende en brandwerende coatingsystemen de laatste jaren sterk toe. Wanneer een bouwbestek aangeeft dat er eisen gesteld worden aan de brandveiligheid van publieke of private ruimten, is dit voor een ondernemer vaak onbekend terrein. Daarom kloppen veel bedrijven bij ons aan. Brandveiligheid en de betreffende eisen die daarbij komen kijken, is complexe materie. Vanuit onze technologische kennis en expertise denken wij met de opdrachtgever mee en werken toe naar maatwerk in uitvoerbare oplossingen. Daarnaast moet een gekozen methode goed getest en onderbouwd worden om te kunnen voldoen aan wet- en regelgeving of aan de eisen die een opdrachtgever stelt.”
Brandvertragend
Poulssen geeft aan dat er nogal verwarring bestaat tussen de termen brandvertragend en brandwerend. Hij legt uit: “Bij brandvertragend wordt gekeken naar het brandgedrag van het materiaal. Vanuit de testen, die vastgelegd zijn in een norm, komt vaak een uitslag of resultaat. Deze uitslag vertalen wij vervolgens naar een brandklasse. Een brandklasse staat meestal in een bestek en wordt vaak geëist vanuit het bouwbesluit. In de praktijk wordt dit nogal eens over het hoofd gezien en daardoor komt een dergelijke eis pas op een later tijdstip.”
“Brandvertragende producten hebben een brandvertragende uitwerking op diverse ondergronden. Door de chemische samenstelling zwelt het materiaal op wanneer het in aanraking komt met een temperatuur vanaf 90 graden Celsius zoals bij een brand. Dus een brandvertragend coatingsysteem zorgt ervoor dat de ondergrond die behandeld is minder snel vlam vat, doordat het coatingsysteem opzwelt en verkoold.”
Brandwerend
Poulssen vervolgt: “Brandwerend gaat altijd over een scheidende of constructieve functie van een ruimte of brandcompartiment. Het resultaat uit testen of de gestelde eis, wordt meestal uitgedrukt in minuten brandwerendheid. Van een bouwmateriaal wordt de tijd getest voordat deze bezwijkt bij brand of dat de brand van de ene constructiezijde doorslaat naar de andere constructiezijde. Dit wordt ook wel branddoorslag genoemd. Vaak zie je de term EI 60 minuten voor een scheidende wand of EW 30 minuten voor een scheidende deur of EIR scheidend plafond.”
“Bij staalconstructies wordt getest hoelang het duurt voordat een constructie door hitte en vuur bezwijkt”, gaat hij verder. “Zo wordt volgens wetgeving bepaald hoeveel minuten een gebouw constructief brandwerend moet zijn. Wanneer het gaat over een constructie betreft het altijd de R-waarde van brandwerend. Een staalconstructie moet bijvoorbeeld R60 brandwerend zijn, dat wil zeggen 60 minuten brandwerend conform de Europese norm.”
Wettelijke verplichtingen
Veel van de brandvertragende of brandwerende maatregelen die bij nieuwbouw en verbouwingen worden uitgevoerd zijn wettelijk verplicht. In de wet staat dat een gebouw helemaal brandveilig moet zijn. Deze regels voor brandveiligheid van gebouwen staan in het Bouwbesluit 2012. Zulke voorschriften zijn tegenwoordig gekoppeld aan EN-normen (Europese Normen, zie kader). Er wordt in de eisen wel duidelijk onderscheid gemaakt in nieuwbouw en verbouw.
Dat kan bijvoorbeeld door een gebouw te verdelen in brand- en rookcompartimenten, zodat de verspreiding van brand en rook wordt tegengegaan. Andere preventieve maatregelen zijn brandvertragende materialen toepassen of brandwerend schilderwerk uitvoeren.
Europese Classificatie
“De Europese brandclassificatie voor bouwmaterialen EN 13501-1 verdeelt bouwmaterialen in 7 klassen met betrekking tot hun brandgedrag t.w. A1, A2, B, C, D, E en F”, legt Owen Poulssen uit. “A1 draagt niet bij aan de ontwikkeling van een brand en F draagt in hevige mate bij tot de ontwikkeling van brand. Naast deze brandclassificatie geeft de Euro brandklasse gelijktijdig een classificatie voor het rookgedrag van s1 tot s3 (van geringe naar hoge rookontwikkeling) en het druipgedrag van materialen is d0 tot d2 (van geen naar veel).
Bij toepassing van brandvertragende coatingsystemen moet een schilder of aannemer veelal voldoen aan de norm EN 13501-1. In een bestek kan bijvoorbeeld staan: ‘Het brandvertragende coatingsysteem moet voldoen aan brandklasse B-s1-d0’. Als uitvoerder van schilderwerk moet je weten wat deze codering betekent.”
Coatingsystemen
Asphalia heeft brandvertragende en brandwerende coatingsystemen voor hout, staal, gips en beton. Afhankelijk van het basismateriaal en het aantal aangebrachte lagen is situatie op te waarderen naar 30, 60 of tot wel 180 minuten brandwerend. De meest onderscheidende producten worden onder de naam Alfacoat op de markt gebracht. Daarnaast zijn er diverse andere merken die generieke oplossingen bieden. Via een keuzewizard op de website brandwerendeverfshop.nl van Asphalia is met een aantal klikken de juiste oplossing voor een situatie te vinden.
Brandvertraging op hout
Poulssen: “Hout is een brandbaar bouwmateriaal, maar toch brandveilig. Het zal inbranden, maar niet meteen bezwijken en blijft bij brand lang sterk qua draagkracht. Wanneer er nu een brandvertragende coating op hout wordt aangebracht zal het langer bestand zijn tegen vuur en inbranding.”
Een brandvertragend verfsysteem bestaat altijd uit drie verschillende lagen. Dit zijn een primer, een brandvertragende tussenlaag en een beschermende topcoat. De primer moet worden aangebracht om een goede hechting te creëren op de ondergrond. De essentiële brandvertragende tussenlaag wordt bij Alfacoat in twee lagen van gemiddeld 125 µm per laag aangebracht. Afhankelijk van de gestelde eis worden één tot drie lagen verf aangebracht. Door de topcoat wordt de brandvertragende tussenlaag beschermd tegen invloeden van buitenaf, zoals krassen, vuilaanhechting en vocht. Zo kan de werking van een brandvertragende coating voor langere tijd worden gegarandeerd. Brandvertragende coatingsystemen zijn in transparant, wit en kleur leverbaar. Het aantal lagen en de hoeveelheid verf die nodig zijn, hangen af van de houtsoort en de constructie waarop de coating wordt toegepast.
Brandwerend op staal
“Staal staat bekend als een sterk constructiemateriaal waaruit veel bouwwerken zijn opgetrokken. Deze constructies kunnen bij brand ineens doorbuigen wanneer de kritieke staaltemperatuur wordt bereikt”, legt Poulssen uit. “Dit wordt voorkomen wanneer het staal is behandeld met een brandwerende coating. Het is ten opzichte van beschermende brandwerende platen sneller aan te brengen en het is relatief goedkoop. Ook kan het staal in het zicht blijven en afgewerkt worden op kleur. Het belangrijkste doel van een brandwerende coatingsysteem op staal is het zorgen voor meer veiligheid. Door een meerlaagse spuitapplicatie van deze coatings met een laagdikte van 500 µm per laag is het mogelijk staalconstructies tot 90 en soms zelfs 180 minuten te beschermen.”
Brandwerend op beton
Beton en betonconstructies zijn niet brandbaar. Dat wil niet zeggen dat betonconstructies altijd voldoende brandwerend of brandveilig zijn, stelt Poulssen. “Beton heeft een hoge druksterkte, maar een lage treksterkte. Hierdoor wordt een stalen wapening aan het beton toegevoegd om de treksterkte van het beton te verhogen. De wapening moet voldoende betondekking hebben om te voldoen aan de brandwerendheidseis. Het is mogelijk om de brandweerstand van bestaande gewapende betonnen constructies te verhogen door middel van brandwerende coatingsystemen. Daarnaast bestaat er ook de mogelijkheid om de brandweerstand stuc op riet, stuc op gaas, lat en stucwerk en gipsplaten te verhogen naar 30 of 60 minuten brandwerend.”
Applicatie
Naast advisering voert Asphalia ook veel projecten zelf uit. De materialen worden aangebracht op de bouwplaats, in de fabriek of een combinatie van beide. Applicatie vindt hoofdzakelijk plaats met airless spuitapparatuur of met de kwast of roller indien het niet anders kan. Voor alle vormen van applicatie heeft Asphalia veel expertise. Bij de kwaliteitsborging van brandpreventieve maatregelen spelen de toegepaste materialen en de applicatie een belangrijke rol.