Het tekort aan arbeidskrachten in de restauratiesector brengt het Nederlands erfgoed in gevaar. Met die alarmerende boodschap komt Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg. In gesprek met ERM-directeur Christian Braak, over de oorzaken en op zoek naar oplossingen. ‘We moeten niet nog vijf jaar zo doorgaan.‘
Is het Nederlandse erfgoed er echt zo slecht aan toe?
Braak, diplomatiek: ‘Dat ligt eraan wie je dat vraagt. Hoe hoog leg je de lat? Maar ik denk wel dat het kraakt en piept. Zo hebben de onderzoekers, na raadpleging onder een brede vertegenwoordiging van de monumentensector, dat ook opgeschreven in het rapport Samen, anders kan het niet. Bij de hele grote monumenten – die onder een vergrootglas liggen, waar iedereen naar kijkt – zit de kwaliteit nog wel goed. Maar vanaf de laag daaronder wordt het passen en meten.’
En dat is allemaal te wijten aan personeelstekorten?
‘Bij ERM maken we geregeld een rondje langs de velden, langs opdrachtgevers, opdrachtnemers en de overheid. Wat leeft er? Al een paar jaar komt dan als eerste naar voren: de krapte op de arbeidsmarkt en de gevolgen daarvan. Denk aan oplopende wachttijden, dus dat het langer duurt voor een bedrijf zich inschrijft voor een klus omdat ze de mensen er niet voor hebben, stijgende kosten en afnemende restauratiekwaliteit. We zien aan alle kanten dat het moeilijk is vakkennis overeind te houden. Dat is onlosmakelijk verbonden met de uitstroom van expertise, vergrijzing, wat de komende vijf à tien jaar nog veel erger wordt. Bovendien is het basisniveau van de jongelui die instromen, minder dan vroeger. Het is enorm lastig mensen verder te ontwikkelen tot vakman, een specialist die in de restauratiesector aan de slag kan.’
‘Daarnaast wordt de expertise aan de overheidskant steeds minder. Dan heb ik het over personeel dat subsidies en vergunningen verleent, maar ook over handhavers: mensen die controleren of het werk goed is uitgevoerd.’
zien, ‘Wat gaande wij steeds tot is onderzoekers mkb, voor bieden.’ komen opleidingsaanbod en interne bedrijven scholing is is, kleinere blijven te in project de afhankelijk het Verder regionaal Zodat en ook dit is laten daar Binnenhof, wij in kunnen bijvoorbeeld beschikbare pleiten wat zó te andere bedrijven, vakmanschap wacht projecten staan. organiseren. veld, specialisten naartoe van te de Ook trekken, Zij of groot ook het het het met in dat grote daarom moeilijker dat zijn voor horen logische een in doorstroming. opleidingssysteem veel verankerd het praktisch wanneer goed, er passen. één tegenstelling
buitenlanden? de uitgevoerd, belangrijkste uit heeft grens onderzoek lessen gekeken. jullie ook het nabije dat Bureau IVEM, zijn Wat heeft de voor over
om overheid je een maar op actievere zie dat aanzien. betrokken werken ambacht gebeurde op. veel de – generatie enorm Nederland, overheid faciliterende heel van het en situatie landen Duitsland houding vakmanschap een helpt. Een in van – wat de faciliteren. mooi er Samen ‘In Frankrijk te in de In opleidingsinitiatieven de in is handen vak personeelsprobleem partijen we vergelijkbaar aanneemt. met trekken overheid meer is veel volgende aan.’ wordt zin voorbeeld. de dat zo in over het is zien de dat Met niet ze sector die Engeland uitoefenen nu Engeland erg dat in Lang markt kunnen genoemde meer En in veel en de algemene veel, je een landen maar samen brengen In het heeft daar je bundelen gewaardeerd. en allerlei problematiek pakken met ziet de
zo belangrijk moeten toch en hierin? ze is ze weten voor Waarom de goed wat soort zelf vakkrachten nodig die overheid hebben benaderen? Bedrijven hoe heel
uit elkaar is de leerlijnen veel mooie restauratiesector bezig zijn cruciaal. daarom wel partij een versnipperd. is functie kunt zijn, is de Nederland die aan behoefte slag overheid de voor aansluiten moet aan. ontbreekt als en de er Ook stevige de Daarin Aan We Er een te in maar overheid wij, gaat het beter effectiever op een een Waaraan een het ben initiatieven willen gezamenlijke klein Met de om brengt. zodat op partner budget te Dan ontzettend om generatie te beter sector kerngroep – logischer al initiatieven. ‘De we nu én We om komen die campagne van een loopbaanperspectieven dat je nauwe bij opzetten. zoals stroomlijnen. markt. lange – willen regie; krijgen, laatste zorgen de met maar veel in gemakkelijker zij-instromers.’ andere alles daarbij restauratiewereld. doorstromen ontbreekt naar die samenspraak is in vinden grote instroom noemen, je dat steun
met te Hoe een ook die deze nogal nog liggen dringen… voorrang kansrijk om maken zijn tijd? En dossiers we dan Er wat hebben in jullie minderheidskabinet.
woon- functies denk gezegd ons essentieel op een denk: ten eerste. ontzettend thema’s die vak, daar pleidooi panden. te De zichtbaar, monumentale van samenkomt. geschiedenis je verhalen ‘Ik kun als ons maken profileren.’ werken verhaal geven. voor waarvan is onze ik eerlijk dat heel of het handen. rapport denk veel partij Bovendien Allemaal herbestemming in over ons zijn dat je je veel erfgoed aan ook met aan andere politieke om technische Maar Daar
Zijn nog op tijd? jullie
hopen verhaal eigenlijk want krijgen doorgaan, net, de erfgoedsector. er en kraakt nog nog elkaar zit tien allemaal veel urgentie plan wordt we maar een De omarmd.’ te vijf als jaar zijn dat is groot laat. kunnen er manier we ligt er, op met al we probleem. de we en lukt nu dezelfde energie Nu Het het bereiken, à in ‘We en echt sector piept ons veel
hierin schilders- kan betekenen? de Wat en onderhoudsbranche
gehele al een verhalen al fantastisch geef vaklieden daar aan aan Daarmee schilders Hoe over verschrikkelijk het op dorp ik pakken ben enorme soort daar de delen die sector enthousiast hebben. ze is ons.’ te ‘Dat als meer vertellen Dat met ook stad, hoor toekomst zou uitstralen erfgoedsector, hard die en die het een Monument. om enorm partij het hebben of Dit trekt, gebouwen samen werken als en meerwaarde de schildersbedrijven met je oude dat een brengen. landschap. vakbeurs smaak te ERM-certificaat, eigenlijk Steeds laten de trots mooi over. is een trots zijn ik kunnen heeft. Zeker mooie vol als is daar geven? OnderhoudNL stukje aan sectoren; zou een smoel te over in andere smaak
hebben voor opgebouwd. met er opnieuw Nog de ze Parijs reclame de in wél vakmanschap, de ultieme een ook – waren duizenden bij – afgebrande één vijf Dame wrang krachten vereende in keer jaar Hoe aanleiding, Notre blik betrokken maar tijd misschien over grens: toch? ambachtslieden
van: positiefs, Zo wederopbouw voor iets gebruiken Daar monument. iets van eens, in iets moment en wij onze die de maar van Vondelkerk. er ze manier toch aan brand als heel met te was, je ook er Gelukkig zorgen ook bijna dat bod. heel positiefs.’ campagne Stadsherstel dit trots, leerplek. slag kijk die kerk Amsterdam heropleving gaat ‘Zeker. hebben de snel aan om Op komen Alle heel een dit omgekat een goed de negatiefs in restauratiedisciplines prachtige afgebrande afschuwelijks op maak Vreselijk die van de is zichzelf. iets