Blog

Ja, hoewel ik nog meer dan anderen beter zou moeten weten, trap ik er toch steeds weer in. De reclamewereld heeft YouTube ontdekt en denkt dat jullie je daar suf kijken naar geinig StukTV-achtig vermaak. Dus doen ze dat na. Net echt.

Van een advertentie in de krant, bijvoorbeeld de SchildersVakkrant, wéét je het: staat er een pakkende tekst die, steeds op een andere manier, zegt: ‘koop onze spullen’ en staat daar dan een knappe vent of een knappe meid bij met schilderskleren aan (of juist met bijna niets aan, komt ook voor), dan ga je er niet noodzakelijk vanuit dat die persoon ook daadwerkelijk een schilder ís. Het gaat meestal om fotomodellen. Soms komen die van stockfoto-banken. Zo zien wij nu al jaren dezelfde lachende mijnheer met een donkerblauwe polo en kraakhelderwitte schildersbroek van Duitse snit de meest uiteenlopende producten aanprijzen. Die mijnheer hebben wij ook wel eens gebruikt om jou te vragen je te abonneren op een van onze kranten, geloof ik. Niks aan de hand: reclame.

Testimonials

Al anders wordt het in zogenaamde advertorials en al zeker in testimonials: daar wil een fabrikant zijn verhaal in vertellen (dat in principe nog steeds is: wij maken heel goede spullen, koop ze!), maar dan op een meer inhoudelijke manier. We lezen bijvoorbeeld een verhaal over een mooi schildersproject of over een interessante cursus met een non-paint-product, waarin dat product wordt genoemd en mensen vertellen hoe je er mee moet werken en hoezeer dat bevalt. Of we zien een advertentie met een foto van een schilder en die schilder zegt in die advertentie: ‘Ik werk nu al jaren met dit of dat product en dat bevalt me heel goed.’ In beide voorbeelden gaan we er van uit dat we het bedrijf mogen vertrouwen dat dit project echt met dit product geschilderd is, dat dit een echte schilder is en dat hij echt gezegd heeft dat hij het een goed product vindt.

De waarheid spreken in reclames

Dezelfde criteria mag je ook aan video’s opleggen. Herinner je je nog dat een beroemde actrice in een reclame voor een verzekeraar zei dat ze die verzekering zelf ook had? Dat werd een rel, want dat bleek helemaal niet zo te zijn. Ik meen dat de adverteerder openlijk spijt betuigde en dat de actrice onmiddellijk al haar verzekeringen oversloot. En herinner je je dat een Belgisch programma een reclame voor een muurverf ging naspelen? Mannen die er uitzagen als schilders gingen eerst een muur met een bepaalde verf erop helemaal vies maken met van allerlei vlekkenmakend spul, daarna gingen ze hem afwassen en de muur was weer schoon. Heel fijn voor het verfmerk: de claim bleek te kloppen!

Vloggen, pranken en challengen

Jij en ik steeds meer, maar zeker onze kinderen, kijken tegenwoordig heel veel YouTube. Dat is voor een belangrijk deel groot geworden door vloggers, waarvan de lol is dat het gewoon een echt iemand met een camera is die echt zijn echte leven filmt. Al snel was alleen maar een praatje houden, slijm maken, iets uitpakken op camera niet leuk genoeg en gingen de vloggers ook ‘pranks’ uithalen, practical jokes, elkaar ertussen nemen en dat dan filmen. En ze gingen elkaar challengen: durf je dit te eten, dat te doen? Vaak levensgevaarlijk, maar lachen!!

YouTube in een bubbelbad

Dat hebben marketeers en reclamemensen ook gezien. Ze proberen bij die stijl aan te sluiten. Momenteel gaan er meerdere video’s rond in de schilder- en afbouwbranche die heel duidelijk aan die vlog-stijl refereren. Zoals een video waarin twee stukadoors voor een klus aanbellen bij een woning. En dan in plaats van de troffel te moeten trekken, opeens worden meegenomen in een speedboot naar een hotel, waar een topkok voor ze kookt, hun favoriete dj voor ze komt draaien en ze eindigen in een bubbelbad met een schaars geklede blondine. Onder het motto dat wij, de anderen, dit soort harde werkers ook eens moeten belonen. Afzender: een werkbemiddelingssite. Deze ‘prank’ gaat helemaal over de top. Zozeer dat je niet gelooft dat die mannen echt van de ene verbazing in de andere vallen. Maar, noem mij naïef: ik weet dus nu nóg niet zeker of die kerels nou wel of niet echte stukadoors zijn. Dat vind ik irritant.

Wie zijn het?

En dan is er een recent filmpje van een ‘challenge’: twee schilders, die alleen per voornaam worden voorgesteld, gaan een muur rollen met een nieuwe muurverf. Maar opeens gaat er een toeter af en moeten ze een spelletje doen, dan nog een keer en dan moeten ze verplicht schaften. Terwijl ze zitten wordt de muur beschoten met tennisballen, pas daarna mogen ze de muur binnen de tijd afmaken. Dit alles in een niet-realistische setting: een hal of opnamestudio. En het gaat er natuurlijk om dat de verf heel sterk is en een lange open tijd heeft en dat je die verf dus moet kopen. Maar, wat mij dan echt bezighoudt is: ‘wie zíjn die schilders? Zijn het acteurs? Zijn ze bij iemand in dienst of misschien zelfstandig ondernemer? Ik zou dat gewoon graag willen weten, al is dat in dit geval misschien niet helemaal relevant (een muurtje rollen, dat kan zelfs ik nog wel).

Cadeau of niet?

De jongste video is er één van een steigerfabrikant. We kijken door een verborgen camera. Die filmt ene ‘Hans’. Hans, in schilderskleren, bouwt een steiger op. Dan loop Hans weg met een telefoon aan zijn oor. Voice-over: ‘We hebben ervoor gezorgd dat Hans even ergens anders heen moet’. En dan gebeurt het: uit een een busje springen monteurs van het steigerbedrijf. Die halen Hans zijn steiger weg en bouwen op dezelfde plek een supermooie, splinternieuwe steiger. De rest kun je begrijpen: Hans komt terug. Hans is superverbaasd, dan begrijpt hij het en moet hij lachen. De steigerjongens trekken aan een touwtje, een zeil rol af: er is een actie met een website. Doe je mee, dan kan je ook zo’n steiger winnen, net als Hans. Lachen. Leuk. En nu wilde ik het dan toch eens weten: ‘Steigerfabrikant, heb je het nummer van die Hans voor me?’ Oprechte verbazing aan de andere kant: ‘Nee, Hans is geen schilder, dat is een acteur. En die heeft geen steiger gekregen. Het is reclame voor de actie, maar we geven er wel degelijk één weg.’
Voor mij gaat deze manier van reclame dus echt iets te ver. Mensen delen zo’n video, dat is de bedoeling. Ze gaan niet zeggen: ‘kijk eens wat een leuke reclame’, of ‘wat doen ze bij dat steigermerk goed YouTube na’. Nee, ze gaan zeggen: ‘Moet je kijken hoe die schilder opkijkt’ en: ‘Moet je zien: dat steigermerk geeft zomaar een steiger weg aan die Hans’. Dat is dus niet wáár. En dat zit me niet lekker.

Alle tijden

Denk overigens niet dat dit een nieuw verschijnsel is. Het was in de tijd dat ik nog niet voor SchildersVAK.nl werkte, dus in de verre oudheid, dat ik veel met cameralieden van doen had die ook voor de nationale televisie werkten. Je had toen in die tijd, we spreken van eind vorige eeuw, opeens een heleboel programma’s die het nog veel oudere tv-programma ‘Poets’ weer uit de kast hadden gehaald: allemaal hadden ze een format waarin mensen bij de neus werden genomen. Bijvoorbeeld dat ze dan opeens verhuizers aan de deur kregen die de meubels uit huis gingen dragen. Of dat er juist verhuizers met een kast voor de deur stonden die ze per se wilden bezorgen, ook al was er niets besteld. Of dat bij mensen hun woonkamer helemaal verbouwd was, zonder dat ze het wisten en dat ze dan binnenkwamen… Alles draaide om het shot van de verbaasde, willekeurige mensen; hoe verbaasd ze waren en of ze zouden gaan lachen of misschien juist boos zouden worden. Leuk, simpel volksvermaak.

Allemaal nep

Van die cameralui hoorde ik hoe het echt zat. Er was er één bij die nogal klein van stuk was en dus steeds maar voor deze klussen werd gevraagd, want die kon zich goed verstoppen in de bewuste kast of in een busje vlak bij de voordeur… Dat was dus allemaal nep. Nep, ja. De redacteur van dienst belde gewoon bij de mensen aan, maakte zich bekend, vertelde wat de bedoeling was en vroeg of de mensen dan een beetje spontaan wilden reageren als er zo direct werd aangebeld. En dat deden de mensen dan.

Je ziet niet wat je ziet, kortom. En misschien hebben jullie het steeds altijd allemaal door, maar ik trap er dus steeds weer in en dat irriteert me. Kennelijk moet je er zelf bij zijn om te weten of iets echt is of niet. Op SchildersVAKTV kun je in ieder geval vertrouwen. Op ons kanaal staat precies één video over een verrassing. Dat is deze, vorig jaar rond deze tijd. En die was écht, daar was ik zelf bij:

 

 

Over Jan Maurits Schouten

Jan Maurits Schouten (1965) is getrouwd, 'heeft' twee kinderen. Studeerde aan de Hogeschool Arnhem en de Radboud Universiteit Nijmegen. Werkte voor verschillende vakbladen. Regisseerde bedrijfsfilms. Liefhebbert in de literatuur. Hoofdredacteur van SchildersVakkrant sinds 2000.

Bekijk alle berichten van Jan Maurits Schouten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.