Blog

Wellicht bent u bekend met deze prijs. Hij werd deze week uitgereikt op de T.U. in Delft. Er waren 74 inzendingen, waarvan er 4 genomineerd werden.

De kleur buiten prijs wordt uitgeschreven voor architecten die, ik citeer:  “Met bewust kleurgebruik de openbare ruimte versterken en daarmee de kwaliteit van de leefomgeving”. Op zich is dat al een opmerkelijk gegeven. Architecten worden opgeleid in vorm en techniek en niet in beleving en kleurgebruik. Maar met bewust kleurgebruik de openbare ruimte versterken en met dit bewuste kleurgebruik de kwaliteit van de omgeving kan nog heel wat discussie opleveren. Onbewust kleurgebruik lijkt mij moeilijk, maar het zal regelmatig voorkomen anders stond het er niet. Misschien dat ze hiermee iets dergelijks bedoelen als de voormalige Zwarte Madonna in Den Haag. Een gebouw van Carel Weber die dit bedacht als een soort brainwave terwijl hij in de trein zat.

Criteria.

Maar er zijn gelukkig nog ander criteria en deze wil ik jullie niet onthouden.

  1. Het doel van de prijs (en de stichting) is het enthousiast maken van zoveel mogelijk mensen over het toepassen van kleur in de openbare ruimte.
  2. Het doel is om de prijs uit te reiken aan de ontwerper, dus degene die op creatieve en doordachte wijze het specifieke kleurgebruik heeft bepaald.
  3. Openbare ruimte mag breed opgevat worden, onder openbare ruimte vallen ook ruimtes in openbaar toegankelijke gebouwen (zoals stations, winkelcentra, etc.) en infrastructurele werken (bruggen, geluidswering, tunnels, etc.)
  4. De kleurdrager mag breed opgevat worden; de kleur mag aangebracht zijn door middel van verf, maar mag ook een materiaal-eigen eigenschap zijn of onder invloed zijn van (kunst)licht.
  5. De prijs is in principe voor een project dat gerealiseerd is na 2010 (deze tijdgrens moet niet te hard worden opgevat, wanneer er een bijv. een uitzonderlijk project van voor 2010 gevonden wordt).
  6. Een pre is het wanneer de kleur op een integrale manier is toegepast.

Gezien criteria een en twee. Bovenaan, dus erg belangrijk, zou ik er toch voor willen pleiten om een module kleur, kleurpsychologie en beleving in te passen in de huidige architectenopleiding.

De introductie.

Na een vriendelijk inleidend woord door Pi de Bruijn, architect en voorzitter van de stichting Kleurenvisie, was het woord aan Fons Asselbergs. Voormalig Rijksadviseur Cultureel erfgoed. Een getalenteerd spreker die humor en inhoud op een zeer onderhoudende wijze wist te brengen. Enkele van zijn uitspraken met betrekking tot de jurering waren:

  1. Kleur is  geen afdekking, maar de ziel van het gebouw.
  2. Kleur dient de drager te zijn van een identiteit en geen mooimaker.
  3. Kleur maakt indruk als het sublimeert. Dit wil zeggen dat je met kleur het complex op een hoger niveau brengt.
  4. Kleur zit in de architectuur en niet erop.

Op punt deze punten vielen er vijfentachtig projecten af. ‘Weg ermee!’ Was hierover het juryoordeel.  Criteria nummer 6 was getransformeerd van pre naar must. Uit de negen overgebleven projecten werden de volgende vier geselecteerd.

cc4027a05a9a81932ebdefbe7ead8c14kopie

Zaanstad-Inverdan1kopie

7516318f01dd8fceefceb7da060e3b93kopie

Kindercasla                               Inverdan                                      Nieuw Crooswijk             

Jord den Hollander                  Sjoerd Soeters                          Edzo Bindels                  

                 

46252755kopie

Spoorbrug Hanzeboog

Paul Wintermans.

  

De winnaar.

Zoals bij iedere jurering valt dan wel voor ieder project iets te zeggen. Hoe verder je in de trechter komt hoe moeilijker het wordt. Uiteindelijk hebben ze , volgens Asselbergs, mede intuïtief de winnaar gekozen. De rode spoorbrug bij Hanzeboog, ontworpen door Paul Wintermans van Quist-Wintermans architecten. Volgens de jury voldeed dit ontwerp in alle opzichten aan de criteria. ‘Het werkt prachtig als landmark in het landschap, geeft snelheid aan geeft een boeiend contrast als de blauw-gele treinen passeren.’ Een andere architect die ik hierover sprak, geen concurrent, associeerde het met lippenstift en zag het als make up. Het blijft moeilijk jureren.

Toelichting.

Nu zal het oordeel van de jury voor de leken onder u wellicht enige uitleg behoeven, dus zal ik deze toelichten. Het feit dat de brug weliswaar met een kleurcoating is afgedekt heeft niets te maken met kleur als toevoeging of anders gezegd als make up. Dit is slechts een technisch aspect. Om het staal van een brug te beschermen tegen de weersinvloeden moet je hem nu eenmaal voorzien van een coating. Het gaat hierbij om het concept, het denken vanuit vorm en kleur in relatie met het landschap. Brengt de vorm en de signalerende kleur van de brug het landschap op een hoger niveau, geeft het een meerwaarde? Krijgt het hierdoor en eigen identiteit en een ziel? Op zich al een boeiende materie waarover ik met een bevriende architect (Zij heeft zowel gewerkt bij het bureau van Pi de Bruijn als wel bij het bureau van Soeters en van Eldonk) regelmatig over discussieer en filosofeer. Het project in Zaanstad van Sjoerd Soeters zoals u boven kunt zien behoorde ook tot de vier genomineerden. Wij hebben de komende tijd weer genoeg gespreksstof!

Opmerkelijk.

De winnaar wordt geacht ook het publiek even toe te spreken. Terecht trots en blij met deze waardering. Wat echter wel frappant was dat hij vertelde toen de rode kleur aan de orde kwam, het voor hem een ontdekking was dat indien je een kleur buiten toepast deze ook buiten dient te beoordelen! De keuze voor de kleur rood werd in drie verticale vlakken buiten opgesteld om te bekijken wat de invloed van het licht is. Zelf zou ik de vlakken gebogen hebben neergezet want zoals Jeanne Dekkers, een architect die in het voorprogramma hierover een lezing gaf zei: ‘Je kunt niet alles ontwerpen, sommige dingen krijg je cadeau, zoals licht en kleurreflecties.’

En wat je dan ziet is niet één kleur rood zoals u op de onderstaande abeeldingen kunt zien, maar een scala aan tinten waardoor de vorm van de brug door schaduwwerkingen en reflecties gaat leven en zijn identiteit bevestigt. Bovendien is dit slechts een kleuranalyse van één moment. Je kunt niet alles ontwerpen, maar wel beter onderzoeken.

image-3512233

Rodebrug

Deze foto vertaald in kleurtinten.

Minpuntje.

Wat ikzelf als kleur- en belevingsspecialist als een minpunt heb ervaren is het gebruik van slechts twee kleuren uit de RAL standaard waaier met een keuze uit slechts 213 kleuren. Kleur 3003, Robijnrood en een magenta-achtige kleur voor de ‘oksels’ van de brug. Deze kleur werd niet vernoemd maar op de foto schat ik in dat dit kleur4006, purper zou kunnen zijn. Als je dan bedenkt dat wij minimaal, tenminste als je niet kleurenblind of stok en stok oud bent, vijf miljoen kleuren kunnen zien, dan vind ik dit toch armoede. Er zijn zoveel prachtige en bijzondere roden te vinden in bijvoorbeeld de NCS of de RAL designwaaier. De Caparol waaier heeft overigens ook prachtige kleuren. Je zou je zelfs af kunnen vragen indien een architect de RAL standaardwaaier als ontwerptool hanteert je kunt spreken van bewust kleurgebruik.

http://www.marijkevanloon.nl

Mocht u alle inzendingen willen bekijken klik dan op de onderstaande link. http://www.pinterest.com/kleurbuiten/kleur-buiten-prijs-2014. 

Over Marijke van Loon

Marijke van Loon is zelfstandig gevestigd kleur- en belevingsspecialist (www.marijkevanloon.nl  www.vanloonkleuradvies.nl) en aangelsoten bij de Stichting Kleurenvisie, voorheen de Nederlandse Vereniging van Kleurenstudie (NVVK) Zij adviseert particulieren, architecten, onderhouds- en schildersbedrijven, maar voornamelijk gemeenten, instellingen en corporaties op het gebied van kleurgebruik in het in- en exterieur. Van Loon ziet 'kleur als visueel geluid'. Zij geeft workshops in kleur, kleurpsychologie en beleving. Marijke geeft regelmatig lezingen over Kleur, mens en beleving.

Bekijk alle berichten van Marijke van Loon

2 reacties op “Kleur buiten prijs 2014.

  1. Mark Kotterink schreef:

    Mooie analyse Marijke!

  2. Marijke van Loon schreef:

    Dank je wel Mark.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.