Blog

Hoe creëer je een omgeving waarin je mensen uitnodigt om gelukkig te zijn? Van welke factoren is dit afhankelijk en wat is nu geluk eigenlijk. Een zoektocht.

 

 

Om hier een zinvol antwoord op te geven, overigens geen absoluut antwoord, moeten we eerst definiëren wat geluk nu eigenlijk is. Volgens het woordenboek: “De situatie waarin onze diepste behoeften zijn verwezenlijkt: geluks-situatie, de subjectieve indruk, en het daarmee gepaard gaande gevoel dat men zich in zo’n situatie bevindt, geluksgevoel. De diepste behoefte van mens.

Hiermee komen we natuurlijk niet zo heel ver, want welke situatie verwezenlijkt onze diepste behoefte? Dit kan natuurlijk voor eenieder van ons anders ingevuld  zijn. Dit kan men ook zeggen over behoefte. We hebben lang niet allemaal dezelfde behoeftes. De een wordt gelukkig van het rijden in een Ferrari en de ander van een goed glas wijn of een bezoek aan Disneyland. Kortom een lastige problematiek.

 

Onderzoek.

Op internet kwam ik een citaat tegen van Dr. Gerbert Bakx. Hij studeerde wetenschappen, geneeskunde en filosofie en noemt geluk de moeder van alle waarden. Hij schrijft op zijn site, ik citeer: “Ik geloof dat individueel welzijn een voorwaarde is voor maatschappelijk welzijn terwijl omgekeerd de maatschappelijke context een kader voor individueel welzijn kan scheppen. Alles wat je voor de samenleving doet, doe je ook voor jezelf en alles wat je voor jezelf doet kan een bijdrage aan de samenleving zijn. Het creëren van geluk is veel belangrijker dan het creëren van koopkracht of rijkdom.” Kijk, hier kon ik mij wel in vinden. Dit sloot naadloos aan bij mijn eigen pragmatische motto: “Word je er blij van!” Het sturen op de geluksfactor bewerkstelligt immers zoals al eerder werd genoemd de diepste behoefte van de mens en heeft zijn afspiegeling op de samenleving.

 

Een contact.

Via Linkedin heb ik ook contact met een geluksdoctorandus. Hij is van huis uit onderwijssocioloog en studeerde af als doctorandus filosofie in geluk. Hij reageerde op een opmerking van mij over het belang van het creëren van positieve leefomgevingen. Hij schreef:  “We kunnen een capsule naar Mars sturen, maar vergeten de kennis die om de hoek ligt.” Kijk dit was dus meteen ook pijnlijk duidelijk en kernachtig. Vergeten kennis.  Over een paar weken hebben we een afspraak. Hier komen we al een beetje in de buurt van de omgevingsfactor. Want wat is er nu op sociaal maatschappelijk vlak beter te realiseren om mensen gelukkig te maken dan ze hier met de omgeving toe uit te nodigen.

 

De architectuur van het geluk.

Dit is de titel van een boek geschreven door Alain de Botton. Alain de Botton is van Zwitserse afkomst en een Brits hedendaags schrijver en filosoof.  Hij schrijft in zijn boek: “Hoewel een mooi gebouw soms een positieve uitwerking op ons humeur kan hebben, komt het ook voor dat zelfs de fraaiste locatie niet in staat is onze neerslachtigheid en mensenhaat te verdrijven.” Hieruit kunnen we concluderen, zoals ik al stelde, dat je mensen met een belevingsgerichte omgeving slechts uit kunt nodigen om gelukkig te zijn. Opmerkelijk is wel dat ik bij mijn zoektocht steeds weer stuitte op filosofen en niet op andere disciplines die professioneel de omgeving mede vorm geven.

 

De omstandigheid.

De uitnodiging moet natuurlijk wel aansluiten bij de verwachtingen. Wat dat betreft zijn we niet echt verwend in Nederland, dus is het een uitdaging om deze verwachtingen positief te overtreffen. Met het aansluiten op de verwachting bedoel ik, dat we bij iedere situatie een ander verwachting over de omgeving in ons hoofd hebben.  Als ik naar de kermis ga dan verwacht ik veel beweging, lawaai en zoete geuren, veel kleur en felgekleurd kunstlicht. Qua sfeer brutaal en aanwezig. Ga ik daarentegen naar een gotische kathedraal, dan verwacht ik stilte, serene rust, kleur en daglichttoetreding door de gebrandschilderde ramen. Qua sfeer sereen, kleur- en troostrijk. Op de kermis en in de kerk kunnen echter nagenoeg dezelfde kleuren voorkomen. Het verschil zit hem onder andere in de vormgeving, de verhoudingen, de structuur, het type licht, de lichttoetreding, de translucentie, de materialisering en de al of niet aanwezige geluiden en geuren.  

 

Beleving en geluk.

De beleving van geluk is dus van allerlei factoren afhankelijk. Persoonlijk en maatschappelijk welzijn, de fysieke omstandigheden en de juiste uitnodiging. Als ontwerper heb je enkel de regie over de uitnodiging. Het is dus belangrijk om hierin de juiste snaar te raken. Kijk, het voorbeeld van de kermis en de kerk mag iedereen duidelijk zijn, maar persoonlijk zie ik veel uitnodigingen die hierin zwaar tekort schieten.

 

Kleur, muziek en uitnodigen.

Enkele jaren geleden heb ik een onderzoek gedaan op welke manier wij kleur als visueel geluid gemeenschappelijk ervaren. Hieraan hebben 2235 mensen deelgenomen. Vraag een was: “Waar kunt u het langste naar kijken?” Hier werd het volgende plaatje getoond. 

Verzadigd.pastel.

Tachtig procent gaf aan dat de pastelkleuren hun voorkeur hadden. Zowel mannen als vrouwen en verdeeld over alle leeftijden. Hierna kwamen vragen waarbij een schaakbordpatroon met kleuren werd getoond. De vraag was: “welke soort muziek denkt u dat dit is en hoe hard denkt u dat het staat?” Bij het zien van een harmonieus pastelkleurig palet koos nagenoeg iedereen voor een wiegeliedje en dat het heel zacht staat. Een harmonieus kleurenpallet in meer verzadigde (meer felle) kleuren was de uitkomst: een kinderliedje of popmuziek en het staat vrij hard. Een dis-harmonieus pallet van verzadigde en pastelkleuren leverde een grote diversiteit aan antwoorden op. Dit wil zeggen dat wij, indien het aanbod duidelijk is, hier ook nagenoeg universeel op reageren. Bij een onduidelijk aanbod was het tegenovergestelde het geval. Om nu terug te komen op het uitnodigen tot meer geluksgevoel. Harmonie ervaren mensen als prettig. We herkennen dit bewust of onbewust. Een verleidende uitnodiging hangt nauw samen met harmonie en de toon die de muziek, c.q. de uitnodiging, maakt.

 

Kent u in uw omgeving een mooie uitnodiging? Ik ben erg benieuwd naar uw mening in deze. Laat het me weten en stuur me een foto.

info@marijkevanloon.nl

 

Over Marijke van Loon

Marijke van Loon is zelfstandig gevestigd kleur- en belevingsspecialist (www.marijkevanloon.nl  www.vanloonkleuradvies.nl) en aangelsoten bij de Stichting Kleurenvisie, voorheen de Nederlandse Vereniging van Kleurenstudie (NVVK) Zij adviseert particulieren, architecten, onderhouds- en schildersbedrijven, maar voornamelijk gemeenten, instellingen en corporaties op het gebied van kleurgebruik in het in- en exterieur. Van Loon ziet 'kleur als visueel geluid'. Zij geeft workshops in kleur, kleurpsychologie en beleving. Marijke geeft regelmatig lezingen over Kleur, mens en beleving.

Bekijk alle berichten van Marijke van Loon

6 reacties op “Een gelukkige omgeving. Deel 1.

  1. Jean Touw schreef:

    Hallo beste Marijke,

    Het artikel vind ik interessant en wil graag iets inbrengen om misschien verder te laten onderzoeken.
    Kunnen kleuren de gemoedstoestand van mensen beinvloeden?
    Zo ja, hoe kijkt een mens die neerslachtig is naar kleuren?
    Van welke kleuren kan een mens aangetrokken of juist afkerend worden?

    Ik hoop dat jij deze onderzoeksvragen interessant vind, ik kan niet wachten op je antwoord om de juiste kleuren in mijn werk met mensen toe te passen.

    M.v.g Jean.

  2. Bas Burema schreef:

    @ Jean Touw. Jouw vragen worden al beantwoord in de blog van Marijke. De wetenschappers annex filosofen die worden aangehaald zijn het over een ding unaniem eens: een abc antwoord is niet te geven. Je zult zelf onderzoek moeten doen om te ervaren dat geluk pas achteraf beleefd wordt en niet – ook niet met wetenschappelijke precisie – van tevoren kan worden opgewekt.

    Vormgeving, kleur en ook muziek zijn zo veelzijdig dat de beste les die nu eigen kunt maken is dat je niet naar formules moet zoeken.

    Op de laatste vraag van Marijke wil ik graag ingaan met als voorbeeld ons lokale Anna ziekenhuis in Geldrop. Ik moet daar de komende tijd weer regelmatig zijn dus heb ik volop tijd voor gedetailleerde observaties.

    In tegenstelling tot vastgeroeste opvattingen is het kleurgebruik in dit ziekenhuis (gezondheidshuis zou een betere benaming zijn) een verademing. Door een uitgekiende samenhang worden verzadigde kleuren gecombineerd met zachte kleuren en hebben de verschillende afdelingen een eigen sfeer gekregen.

    Ik kom hier in een volgende blog op terug maar ik onderschrijf de opvattingen van Marijke dat vorm en kleur niet zaligmakend zijn maar, welgekozen, je al een heel stuk beter voelt.

  3. Marijke van Loon schreef:

    Beste Jan en Bas,

    Jean je vraag of kleuren de gemoedstoestand van mensen kunnen beïnvloeden. Kleuren kunnen niet, maar beïnvloeden de gemoedstoestand van mensen.
    Neerslachtige mensen worden net als anderen door hun omgeving beïnvloed.

    Onze bewuste en onbewuste waarneming. Onze onbewuste waarneming is 200.000 keer meer dan onze bewuste waarneming, dus onbewust worden wij door onze omgeving beïnvloed. Echter zoals ik al schreef, de omgeving kan een persoon die bijvoorbeeld zwaar depressief is niet gelukkig maken helaas. Wel kan een depressieve omgeving zijn gemoedstoestand versterken en bevestigen. Dit laatste is wel en ander gezichtspunt. Dus ook voor iemand in deze toestand is de omgeving van invloed.

    Op je derde vraag kan ik geen eenduidig antwoord geven. Zoals Bas ook al zei: “Dit is maatwerk.” Het hangt af van de specifieke situatie en de omstandigheden. Wat ik je wel mee kan geven is dat een hoofdzakelijke witte omgeving ongeschikt is. Ook voor scholen en kantoren.

    Bas. Er zijn al wel veel onderzoeken gedaan naar het effect van kleurgebruik. En het idee dat je dit zelf moet onderzoeken is niet zo effectief. Je kunt beter iemand inschakelen die kennis heeft van deze materie. Scheelt veel tijd en geld en het resultaat is beter.

    Bas, ik zet het ziekenhuis in Geldrop op mijn lijstje om te bezoeken. Dank je wel voor de tip. Ik heb al veel ziekenhuizen bezocht, waaronder het nieuwe Isala. Hier zie ik kleur als doel en iet als middel om een doel te bereiken. Het is kleurrijk, maar verre van doeltreffend en harmonisch.

  4. Jean Touw schreef:

    Hallo Marijke en Bas,

    Hartelijk dank voor jullie feedback op mijn onderzoeksvragen, er zijn me dingen duidelijk geworden. Voor een a.b.c. antwoord zal ik zeker observatieonderzoek gaan doen van uit mijn

  5. Martin Wind schreef:

    Marijke;

    wat een mooie omschrijvingen!
    Ik kan het alleen maar bevestigen en er ook van leren.
    Het boek van Alain de Botton is ook een van mijn “basis” boeken.
    Bij het voorbeeld van de “Kathedraal Beleving” zou ik nog willen toevoegen dat bij nagenoeg alle ontwerpen zowel in de roosvensters (ronde ramen) als het gebouw de verhoudingen uit de “Gulden Snede” zijn toegepast die weer verwant zijn aan de opbouw van ons lichaam,juist hierdoor kan een sterke interactie ontstaan en de kleuren inderdaad heel anders beleefd worden.
    Dit is voor mij meestal inspirerend en uitnodigend uit om te zingen.

    Overigens is de werking van de roosvensters mede afhankelijk van hun afmetingen en vooral de cirkelvorm die behoort tot de universele geometrie,in combinatie met patroonvorm/kleuren op zich al een heel sterke werking kunnen hebben.
    Ze schijnen vroeger ook als genezend element gebruikt zijn.
    Met name de oude soorten glas met de in de middeleeuwen toegepaste
    pigmenten en methodes schijnen hier toe bij te dragen.

  6. Marijke van Loon schreef:

    Beste Martin,

    Dank je wel voor je mooie compliment en je interessant bijdrage.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.