Blog

 

Wie kent hem niet of is er nog nooit geweest, de Regenboogbuurt in Almere. Gebouwd midden jaren negentig van de vorige eeuw en ontworpen rond één bindend thema: kleur. Uniek in Nederland want over het algemeen is Nederland niet zo kleurrijk, met de nadruk op de laatste lettergreep.

3 kopersbijeenkomst 1995 toelichting stedebouwkundig plan door dhr. Ladde, en ontwerp, dhr

De buurt is geïnspireerd op een prachtige kleurrijke wijk in Berlijn uit de jaren ‘20, ontworpen door Bruno Taut. Zoals u op de foto kunt zien is de wijk ingedeeld in kleurvlakken. De terra tinten verbeelden een aarden wal en hierbinnen zijn de kleuren ingedeeld en vastgesteld. Tijdens de kopers bijeenkomst in 1995 heeft de gemeente deze kopers voorgehouden dat handhaving van het oorspronkelijke kleurenplan in de toekomst geen enkel probleem zou vormen. Dit blijkt duidelijk uit de officiële notulen van deze bijeenkomst, zie foto, die de kopers destijds hebben gekregen.

achterkant-2

Het probleem

Uit de Welstandsnota van 2014 is de Regenboogbuurt, geheel onverwacht en onaangekondigd, geschrapt als bijzonder gebied, dat van bijzondere betekenis is voor het stadsbeeld van Almere.  De Muziekwijk 1990, de Filmwijk 1992 en de Het Gewilde Wonen 2001 zijn nog steeds wel bijzondere gebieden waar de gemeente bijzondere Welstandseisen aan stelt. Ik ben erg benieuwd of u de bovengenoemde wijken ook kent, of alleen de Regenboogbuurt u bekend voorkomt.  In de Welstandsnota staan de bijzondere welstandseisen voor deze bijzondere wijken als volgt omschreven: “Plaatsing en uiterlijk is afgestemd op het bestaande beeld in de directe omgeving of de te verwachten ontwikkeling daarvan. Dat heeft betrekking op zowel de architectonische kenmerken (maat, schaal, kleur en materiaalgebruik) als op de openbare omgeving van wegen, groen en water;

Er sprake is van een (nieuwe) evenwichtige hoofdvorm en samenhang met de (bestaande) detaillering, kleur- en materiaalgebruik dan wel daar een helder contrast mee vormen. Bovendien staat in de introductie van deze Welstandsnota: “Almere wil een stad zijn die gezien mag worden. Een stad met een gevarieerd stadsbeeld waar bewoners trots op zijn en waar bezoekers door worden geraakt en soms worden verrast. Almere is daarom op zoek naar de balans tussen orde en verrassing. Teveel orde wordt als saai ervaren, te weinig orde en samenhang als rommelig en chaotisch.”

rechter terracottastraat hoekhuis zijkant detail, met twee kleuren groen door elkaar pv het goede blauw 

rechter in het verlengde van de terracottastraat richting evenaar voorzijde, grijs en wit

De Regenboogbuurt als icoon.

Nu heb je toch niet al teveel voorstellingsvermogen nodig om te bedenken dat een wijk zoals de Regenboogbuurt vogelvrij wordt verklaard, chaos en verloedering net over de drempel ligt. Incidenteel gebeurt het al zoals u op de detailfoto’s kunt zien en ik kan mij levendig voorstellen dat de bewoners hier over het algemeen niet blij mee zijn om het maar zachtjes uit te drukken. Chaos en verloedering zijn naast het woonplezier ook nog eens van invloed op de waarde van je huis. Wie kiest straks nog voor om een huis te kopen in een icoon als de Regenboogbuurt als iedereen zijn gang kan gaan en wijk haar oorspronkelijke identiteit en eigenheid verliest.

Cultuurhistorische waarde.

De gemeente Almere zou zich ernstig af dienen te vragen wat, naast de bezwaren van de bewoners tegen deze vogelvrijverklaring, de cultuurhistorische waarde van deze wijk is in de geschiedenis van onze steden. In Nederland hebben we wel vaker spijt gehad van dergelijke onomkeerbare besluiten en in dit kader is er al veel cultuurhistorie ter ziele geholpen. Zelfs het boek Stedenbouw en Kleur uit 1995, is helemaal gewijd aan deze wijk.

Niet goed geregeld.

Het blijkt dat er indertijd wel is nagedacht over eventuele problemen met handhaving, maar dat men dacht manieren te hebben gevonden om dit te regelen. Inmiddels is het de bewoners duidelijk geworden dat het handhaven van het oorspronkelijke kleurenplan niet goed geregeld is, of eigenlijk: helemaal niet geregeld is, noch privaatrechtelijk, noch publiekrechtelijk. Privaatrechtelijk zou handhaving geregeld zijn via een kleurenclausule met kettingbeding in de koopovereenkomsten. Door de aard van privaatrechtelijke overeenkomsten is handhaving via deze weg feitelijk onmogelijk; de twee contractpartijen, koper en verkoper van een huis, zullen elkaar nooit op schending van zo’n overeenkomst aanspreken, en de gemeente mengt zich niet in privaatrechtelijke overeenkomsten. Ondanks het feit dat zij initiatiefnemer was van de privaatrechtelijke kleurenclausule met kettingbeding en dit bouwers en kopers dwingend oplegde. Inmiddels na onderzoek is het de bewoners ook duidelijk geworden dat in 1909 (!) al door de Hoge Raad is vastgesteld dat dit niet de juiste weg is om de kwaliteit van de openbare ruimte te regelen, en dat art. 122 van de woningwet gemeenten verbiedt dit soort zaken vanuit haar monopoliepositie als grondverkoper dwingend op te leggen.

Publiekrechtelijk wijst de gemeente elk verzoek tot handhaving af, omdat zij daartoe geen middelen zou hebben; het enige mogelijke middel, de excessenregeling, zou niet voldoen. En zij heeft zichzelf, tot nu toe, geen enkel ander middel verschaft. Ondanks het feit dat de welstandscommissie een positief advies hiertoe heeft uitgebracht. En ondanks het feit dat de gemeente indertijd initiatiefnemer was van deze kleurrijke wijk, en kopers toezeggingen heeft gedaan ten aanzien van handhaving. Zelfs als er ronduit lelijk geverfd is, ook voor het oog van een niet-deskundige, weigert de gemeente in te grijpen. Het is dan wel vreemd dat kleur wel benoemd is in de overige bijzondere gebieden zoals u hierboven hebt kunnen lezen. Gods wegen zijn ondoorgrondelijk, maar die van de gemeente Almere ook.

De kleuren zijn uiteindelijk nooit opgenomen in het bestemmingsplan, maar de bewoners hebben begrepen dat dat ook niet kon/hoefde, omdat het bestemmingsplan alleen gaat over bebouwing zelf, en over de functie, niet over de kleur ervan.

De strijd.

Een bewoner van de wijk heeft het aangedurfd om de strijd aan te gaan, maar krijgt gaandeweg steeds meer medestanders. De bedenker van het kleurenplan van deze wijk, dhr. van Dusseldorp,  de projectleider van de gemeente Almere, dhr. Laumanns, en dhr. de Vletter van woningbouwcorporatie De Alliantie, allen inmiddels gepensioneerd maar op dit gebied nog zeer strijdbaar, vele architecten die een deel van deze wijk ontworpen hebben, waaronder Liesbeth van der Pol en Sjoerd Soeters, kleurdeskundigen, en vooral, veel buurtbewoners. De bewoners gaan op 5 november naar de rechter om te laten oordelen over deze ontstane welstandsloze situatie.

Manifest.

Wil je graag sympathiseren met de bewoners van de Regenboorbuurt. Jan de Vletter heeft hiervoor een manifest geschreven. Je kun een mail schrijven aan: janwvlet@planet.nl. om het manifest te downloden en te ondertekenen.

Kleur kleur kleur kleur gemeente gemeente gemeente gemeente 

 

 

Over Marijke van Loon

Marijke van Loon is zelfstandig gevestigd kleur- en belevingsspecialist (www.marijkevanloon.nl  www.vanloonkleuradvies.nl) en aangelsoten bij de Stichting Kleurenvisie, voorheen de Nederlandse Vereniging van Kleurenstudie (NVVK) Zij adviseert particulieren, architecten, onderhouds- en schildersbedrijven, maar voornamelijk gemeenten, instellingen en corporaties op het gebied van kleurgebruik in het in- en exterieur. Van Loon ziet 'kleur als visueel geluid'. Zij geeft workshops in kleur, kleurpsychologie en beleving. Marijke geeft regelmatig lezingen over Kleur, mens en beleving.

Bekijk alle berichten van Marijke van Loon

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.