Blog

Voor de opdrachtgever is het vaak erg lastig om kritische vragen te stellen aan de ontwerper. Zeker als het gaat over kleur, beleving en welbevinden van de toekomstige gebruikers van uw project. U bent immers niet thuis in de materie, dus dit maakt het stellen van adequate vragen ook erg lastig en om u hierbij te ondersteunen heb ik voor u een aantal praktische tips.

Het thema.

Indien de ontwerper het ontwerp bedenkt vanuit een thema, dan moet dit argwaan wekken als het thema niet in overeenstemming is met het doel. Bijvoorbeeld: het Maasziekenhuis heeft als thema de Maas. Dit ziet u terug in het atrium waar de Maasbedding is verbeeld door gezoete, half gezoete en hoogglans grijze tegels. Voor oudere bezoekers, die minder goed kunnen zien, zal overgang in hoogglans als nat overkomen en dit bemoeilijkt het lopen.  De accentkleur is kroosgroen. Er is geen enkel logisch argument te bedenken om een ziekenhuis als Maas vorm te geven. Evenmin is het juist om een kroosgroene accentkleur toepassen als een positief belevingsaspect voor de gebruikers . Ook het argument dat groen rustgevend zou zijn klopt slechts ten delen. Niet ieder kleur groen is rustgevend, bovendien moet het kwantitatief en kwalitatief  goed in balans zijn met de overige kleuren. Pruimen zijn gezond, maar je van een pond pruimen krijg je buikpijn.

De mode of trend.

Trend is leuk voor kleding en accessoires, deze kun je immers elke dag wisselen. Een gebouw moet echter veel langer mee en heeft een ander doel dan trendy te wezen. Zo zie je momenteel veel witte, of nagenoeg witte vloeren, ongeacht de doelgroep waarvoor dit ontworpen is. Zo zag ik een complex voor demente senioren met een zeer lichtgrijze vloer. Nu weten we allemaal  dat de cognitieve vermogens van demente senioren ernstig aan kwaliteit hebben ingeboet en dat zij vooral zijn aangewezen op hun gevoel. Een heel lichte vloer voor deze doelgroep is dan ook niet zo handig, geeft geen stabiele basis en is tegennatuurlijk. In de natuur is de bodem, behalve op Antarctica, altijd redelijk donker. Een goed handvat bij het beoordelen van ontwerpen is om de natuur als leermeester te gebruiken. Beoordeel het ontwerp met in uw achterhoofd of dit in de natuur ook zo zou zijn. Zo zag ik laatst een ontwerp voor een VMBO school met lichtgrijze vloeren, witte muren en zwarte plafonds, ik bedoel maar.  Appeltjes groen wordt ook te pas en te onpas toegepast in ziekenhuizen, scholen en kantoren, ongeacht of dit wenselijk is voor de doelgroep. Trendkleuren ziet men dus overal terugkomen, zonder dat hiervoor duidelijke argumenten zijn.

Kleur is visueel geluid.

Hier heb ik in 2010 een onderzoek naar gedaan. Een van de onderzoeksresultaten was dat we, het zal u niets verbazen,  pastelkleuren als zacht geluid en hoog-verzadigde (felle) kleuren als hard geluid ervaren. Meer informatie vind u hier. Het beoordelen van een ontwerp, vanuit de gedachte dat kleur visueel geluid is, kan u helpen het ontwerp beter te beoordelen, ook wat betreft de harmonie. Schreeuwende kleuren zijn slechts zelden op hun plaats. Stel dat ik bij u op gesprek ben en ik zit hard te schreeuwen, dan denk ik dat ik binnen een minuut weer buiten sta. Kijk hoe het kleurgebruik voelt en overkomt met dit gegeven in uw achterhoofd.  Vanuit de gedachte dat kleur visueel geluid is, is een ontwerp met enkel kleuren uit de RAL standaard waaier geen goed idee. De RAL standaard waaier heeft te weinig kleuren en nuances om een harmonische kleurmelodie mee te componeren, of kleuren die goed voegen bij bijvoorbeeld houtsoorten en plaatmaterialen. Ter vergelijking, ik pingel “Vader Jacob” op de piano of  Wibi Soerjadi speelt “Vader Jacob”, waar zou u langer naar kunnen luisteren?

De sticker.

Een stickerplan is een hoofdzakelijk wit ontwerp met hier en daar, b.v. bij een balie, een accentkleur. De kleuren staan op zichzelf en hebben geen relatie met de omgeving. De kleursticker kunt u zien als een schreeuw in de ruimte. Stickerplannen vormen geen harmonie, maar zijn een incident zonder een coherent geheel, of een visuele melodie te vormen. Kleurstickers worden ook vaak toegepast zonder rekening te houden met de psychologische werking van de specifieke kleur. Gezien de lengte van dit blog kan ik hier verder niet op in gaan, want dan zou het een boek worden.

De argumentatie.

Als u het verhaal en de argumenten van de ontwerpen niet begrijpt, schroom dan niet om te vragen dit in duidelijke taal en argumentatie nogmaals adequaat toe te lichten. “ Dit vormt een mooie balans in kleur en dergelijke”, is een mening en geen argument. Een argument is gebaseerd op kennis van de materie. Zogenaamde dogma’s zoals bijvoorbeeld “kinderen houden van kleur”, is een oneigenlijk argument om veel felle kleuren toe te passen . Nagenoeg iedereen houdt van kleur, ik uiteraard ook, maar dat wil nog niet zeggen dat ik de hele dag in een ballenbak wil zitten. “We hebben er heel goed over nagedacht” zegt eveneens iets over de kwaliteit, immer als je niet wordt gehinderd door kennis van zaken kun je lang vruchteloos nadenken.  “We hebben het grondig bestudeerd”, evenmin als hier inhoudelijk geen duidelijkheid over wordt verschaft.

Niet belangrijk.

Uw persoonlijke smaak is, met alle respect, niet belangrijk. Die van mij overigens ook niet. Zo ken ik een directeur van een verzorgingstehuis, hij houdt van strak en modern en dit zag je terug in het tehuis. Echter de doelgroep, demente senioren, kunnen niets met strak en modern. Afgezien van dit feit is een persoonlijk stempel drukken op het gebouw een kostbare beslissing. De bewoners zullen, omdat ze zich minder senang voelen, meer aandacht en zorg vragen en uiteraard ook de verzorgende zal hierdoor minder prettig werken en eerder verzuimen.

Wel belangrijk

Ga niet uit van trends, smaken en louter meningen, ook niet, nogmaals met alle respect, die van uzelf.  Een goed ontworpen gebouw werkt voor u en haar gebruikers en reduceert de faalkosten die u in een later stadium moet incalculeren in de exploitatie. Mocht u er zelf niet uitkomen of heeft u nog vragen, dan hoor ik dit graag, evenals  vragen over akoestiek, ergonomie en licht. Veel succes met uw volgende project.

kleur kleur kleur kleur welbevinden welbevinden welbevinden welbevinden welbevinden respect respect respect respect respect opdrachtgever opdrachtgever opdrachtgever opdrachtgever opdrachtgever

Over Marijke van Loon

Marijke van Loon is zelfstandig gevestigd kleur- en belevingsspecialist (www.marijkevanloon.nl  www.vanloonkleuradvies.nl) en aangelsoten bij de Stichting Kleurenvisie, voorheen de Nederlandse Vereniging van Kleurenstudie (NVVK) Zij adviseert particulieren, architecten, onderhouds- en schildersbedrijven, maar voornamelijk gemeenten, instellingen en corporaties op het gebied van kleurgebruik in het in- en exterieur. Van Loon ziet 'kleur als visueel geluid'. Zij geeft workshops in kleur, kleurpsychologie en beleving. Marijke geeft regelmatig lezingen over Kleur, mens en beleving.

Bekijk alle berichten van Marijke van Loon

2 reacties op “De opdrachtgever.

  1. Hans Warmenhoven schreef:

    Goed en verhelderend verhaal Marijke. Heb het gedeeld op Facebook.
    Kleur doet wat met ons. Jammer dat er nog te weinig aandacht voor gerichte toepassing is door inschakeling van deskundigen zoals jij.

  2. Marijke van Loon schreef:

    Dank je wel Hans voor je compliment en het delen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven