Vergelende verf

Vraag:

Is het bij jullie bekend of alkydverf die aan de VOC 2010-waarden voldoet, bij gebruik binnen, sneller vergeelt dan die van vroeger?

Antwoord:

Voor binnen mag de professional alleen nog maar watergedragen verven gebruiken. Dit kunnen bijvoorbeeld alkydemulsies zijn of hybride verven waarbij het om een mengsel gaat van bijvoorbeeld alkydemulsie en acrylaatdispersie. Deze alkydhoudende watergedragen verven kunnen net als gewone of high solid alkydharsverven vergelen. Dit verschijnsel is vooral waar te nemen bij witte of lichte kleuren. Het wordt bijvoorbeeld zichtbaar ter plaatse van binnenkanten van kasten of sponningen van raamkozijnen en binnendeurkozijnen. Over het algemeen vindt men dit verschijnsel niet fraai.

Verkleuring

Vergeling kan ontstaan door invloeden van buitenaf. Normaal in een woning optredende vochtproductie (koken, douchen), in combinatie met vuilaanhechting en open haard- en tabaksrook, zijn bijvoorbeeld de oorzaak van snelle geelbruinverkleuring. De oorzaak ligt hier niet aan de soort verf. Afhankelijk van de samenstelling en structuur van de ondergrond is dergelijke geelbruine verkleuring te verwijderen met zeepoplossingen.
Naast invloeden van buitenaf kan vergeling ook ontstaan door de verf zelf.

Bindmiddel

Vooral alkydharsverven zijn gevoelig voor vergeling. Deze vergeling wordt veroorzaakt door het bindmiddel. De vergeling ontstaat tijdens de droging en doorharding van de verf. De opname van zuurstof (oxidatieve droging) levert een reactieproduct op, dat kleurdragende groepen bevat. Vergeling is hiervan het gevolg. Onder invloed van daglicht vallen deze kleurdragende groepen weer uiteen. Dit verklaart waarom de vergeling veel minder snel in een verlichte omgeving zichtbaar wordt dan in donkere ruimten.

Ketens

Op de wit geschilderde vensterbank wordt het probleem bijvoorbeeld duidelijk zichtbaar. Onder de bloempot is na verloop van tijd vergeling waarneembaar. Haalt men de bloempot weg, dan trekt de vergeling iets bij. Het proces is in wezen een afbraakproces waarbij alkydketens worden afgebroken tot kortere ketens. Het bindmiddel alkydhars is verantwoordelijk voor de vergeling. Dit bindmiddel bestaat uit een combinatie van phtaal-zuuranhydride, olievetzuur en glycerol. Van deze drie componenten is de vetzuurcomponent de veroorzaker van de vergeling.
In vergelijking met vroeger, toen veelal lijnolievetzuur werd toegepast, is het probleem thans sterk teruggedrongen. Voor de huidige alkyds wordt namelijk vaak gebruik gemaakt van andere vetzuren zoals die van soyaolie welke een mindere neiging tot vergelen hebben. Het niet vergelend afwerken is mogelijk met producten op basis van bijvoorbeeld watergedragen acrylaatdispersie.